18 ­Մարտ 2026-ին, իւ­րա­յա­տուկ յի­շա­տա­կի ե­լոյթ մը կազ­մա­կեր­պո­ւե­ցաւ ­Ռո­տոս կղզիի «­Նես­թո­րի­տիօ» հիմ­նար­կի հան­դի­սաս­րա­հէն ներս, յար­գե­լու հա­մար ­Հա­մազ­գա­յին կրթա­կան եւ մշա­կու­թա­յին միու­թեան տեղ­ւոյն «­Տիգ­րան Եր­կաթ» մաս­նա­ճիւ­ղի ա­տե­նա­պե­տու­հի եւ գրա­գէտ, վա­ղա­մե­րիկ ­Խա­րա ­Քէօ­սէ­յեա­նի յի­շա­տա­կը։ ­Հան­գու­ցեա­լը, որ­պէս մտա­ւո­րա­կան եւ կրթա­կան մշակ, բա­ցի իր գրա­կան աշ­խա­տան­քէն, ե­տին թո­ղեց յի­շա­տակ­նե­րով լե­ցուն ան­ցեալ մը ­Ռո­տո­սի մշա­կու­թա­յին կեան­քէն ներս, իսկ մաս­նա­ւո­րա­պէս աչ­քի ին­կաւ որ­պէս ­Հա­մազ­գա­յի­նի ե­ռան­դուն ան­դամ, յար­գանք տա­ծե­լով իր շուր­ջին­նե­րուն մօտ։
Ե­լոյ­թը տե­ղի ու­նե­ցաւ «­Կի­նը յի­շո­ղու­թեան ու ա­ւան­դու­թեան ընդ­մէ­ջէն» խո­րա­գի­րի ընտ­րու­թեամբ եւ վա­յե­լեց բարձր ներ­կա­յու­թիւ­նը ­Յու­նաս­տա­նի թե­մի Ա­ռաջ­նորդ Տ. ­Սա­հակ եպս. Ե­մի­շեա­նի։ Ա­նոր կող­քին գտնո­ւե­ցան ­Հա­մազ­գա­յի­նի Շրջ. վար­չու­թեան ա­տե­նա­պե­տու­հի ընկ. ­Յու­լիա­նա ­Մա­նու­կեան եւ Հ.Յ.Դ. ­Հայ դա­տի յանձ­նա­խում­բի ան­դամ ընկ. ­Խա­չիկ ­Խա­չա­տու­րեան։ ­Ներ­կայ էին կղզիի ­Մետ­րո­պո­լո­տի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ հո­գե­ւո­րա­կա­նը, փոխ­մարզ­պե­տը, փոխ­քա­ղա­քա­պե­տը, ­Յու­նաս­տա­նի ար­հես­տա­գի­տու­թեան կա­ճա­ռի քար­տու­ղա­րը, ­Ռո­տո­սի ար­հես­տից թան­գա­րա­նի վար­չու­թիւ­նը, հա­սա­րա­կա­կան եւ մշա­կու­թա­յին կա­ռոյց­նե­րու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ. նաեւ սրա­հը լե­ցուն էր մշա­կու­թա­սէր հա­սա­րա­կու­թեամբ։
­Բա­ցի ­Հա­մազ­գա­յի­նի մաս­նա­ճիւ­ղէն, ե­րե­կո­յի հա­մա­կազ­մա­կեր­պիչ­ներն էին ­Ռո­տո­սի ­Յոյն կի­նե­րու «Էր­ղա­նի Ա­թի­նա» ա­կում­բը, ­Պոն­տոս­ցի­նե­րու «­Տի­յե­նիս» եւ ­Ռո­տո­սի կիպ­րա­ցի­նե­րու միու­թիւն­նե­րը։
­Բաց­ման խօս­քով հան­դէս ե­կաւ վար­չու­թեան ան­դամ ­Նել­լի ­Սա­հա­քի­տու, որ անդ­րա­դար­ձաւ ե­լոյ­թի ի­մաս­տին մա­սին եւ հա­կիրճ նշում կա­տա­րեց օ­րո­ւան պա­տո­ւոյ դէմ­քին առն­չու­թեամբ։
Կ­նոջ ու­նե­ցած դե­րին մա­սին իբ­րեւ ըն­կե­րու­թեան սիրտ եւ ա­ւան­դու­թեան պա­հա­պան նիւ­թին ընդ­մէ­ջէն, գրա­գէտ եւ ­Ռո­տո­սի Գ­րա­կա­նու­թեան ­Տան նա­խա­գահ ­Մա­նո­լիս ­Մաք­րիս անդ­րա­դար­ձաւ ­Խա­րա ­Քէօ­սէ­յեա­նի թո­ղած ա­ւան­դին, ու­րո­ւագ­ծե­լով ա­նոր անձ­նա­ւո­րու­թիւ­նը եւ մտա­ւո­րա­կան կեր­պա­րը, որ­պէս կին մշակ, գրա­կան դէմք եւ մշա­կոյ­թի գոր­ծիչ։
­Խօս­քե­րու կար­գին, Ա­ռաջ­նորդ Սր­բա­զան հայ­րը ող­ջու­նեց ե­լոյ­թը, իր ե­րախ­տա­գի­տու­թիւ­նը յայտ­նե­լով կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րուն։ Ան նշեց մարդ­կա­յին ա­ռա­քի­նու­թիւն­նե­րու ար­ժէ­քը, յատ­կա­պէս մտա­ւոր եւ ըն­կե­րա­յին ծա­ռա­յու­թիւն ցու­ցա­բե­րած մար­դոց աշ­խար­հէն ներս։
Ե­լոյ­թը հա­մե­մո­ւած էր գե­ղա­րո­ւես­տա­կան յայ­տա­գի­րով ու ա­ւան­դա­կան եր­գե­րու ներ­կա­յա­ցու­մով։ ­Ժո­ղովրդա­յին գոր­ծիք­նե­րու կա­տա­րո­ղու­թեամբ, մեկ­նա­բա­նո­ւե­ցան յատ­կան­շա­կան եր­գեր, իսկ նոյն պա­հուն, ­Ռո­տո­սի «­Լիխ­նա­րի» ձայ­նաս­փիւ­ռի կա­յա­նի խօս­նակ ­Փա­նա­յո­թիս Խ­րիս­թո­ֆո­րու ուղ­ղա­կի սփռում կա­տա­րեց ե­թե­րէն, ծա­նօ­թաց­նե­լով ե­լոյ­թի յայ­տա­գի­րը կղզիի ունկն­դիր­նե­րուն։
Այ­ցե­լու­թեան ծի­րէն ներս, Ա­ռաջ­նորդ Սր­բա­զան հայ­րը, ըն­կե­րակ­ցու­թեամբ ­Հայ դա­տի յանձ­նա­խում­բի եւ ­Հա­մազ­գա­յի­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րուն, այ­ցե­լու­թիւն կա­տա­րեց ­Մետ­րո­պո­լի­տին եւ ջերմ ըն­դու­նե­լու­թիւն ստա­ցաւ ­Մետ­րո­պո­լի­տի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ վար­դա­պե­տին կող­մէ։ ­Սի­րա­լիր մթլնո­լոր­տի մէջ, խօ­սա­կից­նե­րը ընդգ­ծե­ցին հայ-յու­նա­կան դա­րա­ւոր կա­պե­րը, ո­րուն պատ­մա­կան հետ­քե­րը կը հաս­նին մին­չեւ հնա­մեայ դա­րե­րը։ ­Նաեւ, շեշ­տո­ւե­ցան բա­րե­կա­մա­կան եւ գոր­ծակ­ցա­կան ներ­կայ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը զա­նա­զան բնա­գա­ւառ­նե­րէն ներս։
Ն­շենք, որ յու­նա­հայ պա­տո­ւի­րա­կու­թեան այ­ցե­լու­թեան հո­գա­տա­րու­թիւ­նը, ինչ­պէս նաեւ ե­լոյ­թի հո­վա­նա­ւո­րու­թիւ­նը ստանձ­նած էր կղզիի «­Սե­մի­րա­միս» հիւ­րա­նո­ցը, որ ա­մէն ա­ռի­թով զօ­րա­վիգ կը կանգ­նի հայ­կա­կան ներ­կա­յու­թեան եւ պատ­շաճ հիւ­րա­սի­րու­թեամբ կը պա­տուէ գա­ղու­թա­յին ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու մաս­նակ­ցու­թիւ­նը մշա­կու­թա­յին ձեռ­նարկ­նե­րուն։