Հ.Յ.Դաշնակցութեան 135-ամեայ տարեդարձը արժանաւայել հանդիսաւորութեամբ նշուեցաւ Աթէնքի եւ Թեսաղոնիկէի մէջ։ Երկու օրերու վրայ երկարող ելոյթներով, յունահայ ժողովուրդի ներկայութեամբ, հրապարակային ձեռնարկները ընդգրկեցին վերլուծական խօսքեր, զրոյց, բանախօսութիւն եւ գեղարուեստական յայտագիր։ Ստորեւ կը ներկայացնենք Աթէնքի մէջ իրագործուած հրապարակային զրոյցի թղթակցութիւնը, ինչպէս նաեւ Թեսաղոնիկէի մեր թղթակիցին նկարագրական գրութիւնը։
***
Հրապարակային զրոյց եւ քննարկում Աթէնքի մէջ
Տարբեր բնոյթ ունեցող ելոյթի մը կազմակերպութեամբ, Հ.Յ.Դ. Յունաստանի Կեդր. կոմիտէն հանդէս եկաւ հրապարակային զրոյցով մը՝ «Երէկ, այսօր, վաղը՝ միշտ միասին» խորագիրով, լուսարձակի տակ առնելու համար Հ.Յ.Դաշնակցութեան պատմական եւ քաղաքական դերը իր հիմնադրութեան օրերէն, հասնելով մինչեւ մերօրեայ մարտահրաւէրները, որոնք կանգնած են հայ ազգի եւ հայ պետութեան առջեւ։
Շաբաթ, 28 Փետրուար 2026-ի երեկոյեան, յունահայ հայրենակիցներու ամփոփման վայրը եղաւ Գոքինիոյ «Զաւարեան» կեդրոնը, որուն զոյգ սրահները լեցուած էին ժողովուրդի ստուար թիւով։
Ելոյթը իրենց ներկայութեամբ պատուեցին Թեմակալ Առաջնորդ Սրբազան հայրը, Ազգային վարչութեան ատենապետը եւ անդամները, Ազգային Կեդր. վարչութեան անդամը, Ս.Դ.Հ.Կ.-ի ներկայացուցիչը, շրջանի հոգեւոր հովիւը, Հ.Կ.Խաչի, Հ.Մ.Ը.Մ.-ի եւ Համազգայինի Շրջ. վարչութիւնները եւ տեղական միութենական գործօնները։
Երեկոն սկսաւ տեսաերիզի ցուցադրութեամբ, որ կատարեց Հ.Յ.Դ. հիմնադրութեան օրերէն մինչեւ ներկայ ժամանակները կուսակցութեան դերակատարութեան արժեւորումը հայ ժողովուրդի ազատագրական պայքարին մէջ, Հայաստանի անկախութեան, Արցախի հերոսապատումին եւ վերջին տարիներու քաղաքական եւ ազգային իրավիճակին կապակցութեամբ։
Յաջորդաբար, բացման խօսքով հանդէս եկաւ զրուցավար ընկ. Յովիկ Պապօղլեան, որ իր նախաբանին մէջ հարց դրաւ, թէ ինչպէս կարելի պիտի ըլլար պատկերացնել հայ ժողովուրդի վերջին 135 տարիներու պատմական ընթացքը առանց Հ.Յ.Դաշնակցութեան ներկայութեան հայ կեանքէն ներս եւ առանց բոլոր այն պատումներուն, որոնց դերակատար եղաւ Դաշնակցութիւնը, հունաւորելով հայ ազգի երթը եւ պատմական հոլովոյթը։ Յատկանշականօրէն ան յայտնեց. «եկէ՛ք բոլորս միասին յանգինք մէկ անխուսափելի եզրակացութեան. հայ ժողովուրդի պատմութեան վերջին 135 տարիները պիտի ըլլային առանց բովանդակութեան, դատարկ ու պարապ էջեր, շատ հաւանաբար առանց պետականութեան, առանց եռագոյն դրօշի եւ զինանշանի, իսկ հայութեան վիճակը՝ ողբալի եւ անորոշ»։
Ան նաեւ աւելցուց. «Իսկ եթէ խորանանք, պիտի տեսնենք աշխարհատարած, ժրաջան եւ անխոնջ աշխատանք տանող համահայկական ցանց մը, որ իր ուղեկից միութիւններով, համակիրներով եւ անդամներով, ամէնօրեայ անձնազոհ ճիգով, շատ անգամ շրջանցելով նոյնիսկ տրամաբանութեան սահմանները, անշահախնդիր նուիրումով եւ խոր համեստութեամբ կը ծառայէ հայ ժողովուրդին եւ հայրենիքին»։
Զրուցավարը մատնանշեց, թէ վերջին ժամանակաշրջանին հայ ժողովուրդը՝ թէ՛ Հայաստանի եւ թէ՛ Սփիւռքի մէջ, կը գտնուի խոր ճգնաժամի առջեւ։ Արցախի ազատագրման փառաւոր եւ յաղթական օրերուն, դժբախտաբար, յաջորդեց Արցախի կորուստը եւ հայաթափումը՝ հազարաւոր հայորդիներու արիւնով։
«Այսօր, մեր ազգային ինքնութիւնը դրուած է հարցականի տակ։ Յանձուողականութիւնն ու պարտուողականութիւնը սկսած են ծիլ տալ մեր ժողովուրդի մտածողութեան մէջ։ Արհեստականօրէն սերմանուող այն մտայնութիւնը, որ կը քարոզէ միայն անձնական բարեկեցութիւնը եւ հանգիստ կեանք՝ ազգային պահանջատիրութեան հաշուոյն, կը ծառայէ որպէս տրոյական ձի՝ մեր ժողովուրդի պայքարունակ ոգին թուլացնելու եւ ընկճելու համար։
Հայաստանի ներկայ իշխանութիւններու որդեգրած քաղաքականութիւնը՝ յարմարուիլ ստեղծուած պայմաններուն, ընդունիլ թշնամիի հաւակնութիւնները, մոռնալ Արարատը, հրաժարիլ պատմութենէն եւ ազգային պահանջներէն, հրաժարիլ Արցախէն, նոյնիսկ նահանջել Ցեղասպանութեան ճանաչման պայքարէն եւ Հայ դատէն, կը յառաջացնէ խոր մտահոգութիւն ամէն հայու մէջ։ Այսօր, հայութեան ինքնութիւնը մերժող մտածելակերպը լուրջ վտանգ կը հանդիսանայ մեր պետականութեան ապագային համար»։
Աւելի մանրամասն բացատրելով օրուան հրապարակային զրոյցի նպատակը, բեմ հրաւիրեց Լիբանանէն յատկապէս հրաւիրուած «Ազդակ» օրաթերթի խմբագիր ընկ. Շահան Գանտահարեան եւ Հ.Յ.Դ. Յունաստանի Կեդր. Կոմիտէի անդամ ընկ. Սերգօ Գույումճեան, ներկայացնելու համար իրենց վերլուծական միտքերը նիւթին առնչութեամբ։
Ընկ. Շահան Գանտահարեան իր խօսքի մեկնարկին անդրադարձաւ հայութեան դիմագրաւած ներկայ մարտահրաւէրներուն, շեշտը դնելով հայ ժողովուրդի հրատապ խնդիրներուն վրայ եւ նշեց. «Այսօրուան պայմաններուն մէջ համահայկական երեք օրակարգ իր շուրջ կրնայ համախմբել բոլոր կազմակերպութիւնները, համակարգուած եւ նպատակաուղղուած ձեւով հետապնդելու համար Հայ դատի ներկայ առաջադրանքները.
Ա. Պաքուի մէջ պահուող Արցախի ղեկավարութեան եւ հայ ռազմագերիներու ազատ արձակումը։
Բ.Արցախի ժողովուրդին հաւաքական վերադարձը։
Գ. Հայ հոգեւոր-մշակութային ժառանգութեան դէմ կիրարկուող բնաջնջումի քաղաքականութեան կասեցումը։
Ատրպէյճանը Թուրքիոյ նման, ինչպէս Նախիջեւանի, այնպէս նաեւ Արցախի մէջ կազմակերպեց եւ գործադրեց մշակութային ցեղասպանութիւն քանդելով հայկական գերեզմանններն ու խաչքարերը բնաջնջելով ամէն հայկական վանք, եկեղեցի եւ հայապատկան ամէն հետք։
Մեր խնդիրը պիտի ըլլայ մշակութային այս ցեղասպանութեան մասին միջազգային ատեաններուն մօտ հետեւողական աշխատանք տանիլ, որպէսզի ճնշում բանեցնեն Ատրպէյճանի վրայ։ Դատապարտեն քաղաքակրթութեան դէմ այս ձեռնարկուած արշաւը եւ պարտադրեն կանգնեցնել այս քանդիչ քաղաքականութիւնը»։
Յաջորդաբար, ընկերը արժեւորումը կատարեց Յունաստանի Հ.Յ.Դաշնակցութեան կազմակերպութեան եւ Հայ դատի յանձնախումբի ունեցած իրագործումներուն, ընդգծելով նաեւ Արցախի հոգեւոր եւ մշակութային ժառանգութեան մասին պատկերազարդ որակեալ եւ պատմական ծանօթագրութիւններով հարուստ թղթածրարի պատրաստութիւնը։
Ապա, խօսողը վերլուծեց Հ.Յ.Դ Յունաստանի Կեդր. կոմիտէի ամբողջական եւ համապարփակ յայտարութիւնը Հ.Հ. նախագահի Աթէնք այցելութեան առիթով, ընդգծելով սահմանադրական խախտումներու, պետութեան հեղինակազրկման եւ համահայկական օրակարգներուն ամրօրէն կառչելու պարտաւորութիւնը։
Շարունակելով, ան մէկ առ մէկ քննութեան նիւթ դարձուց Հայ դատի յանձնախումբի կատարած աշխատանքները Արցախի մէջ ապօրինաբար բանտարկուած մնացած հայ գերիներուն մասին, Ատրպէյճանի ոտնձգութիւններուն եւ յարձակողապաշտութեան նկատմամբ, ինչպէս նաեւ հայ եւ յոյն միջպետական զարգացման մէջ յունահայ գործօններու անմիջական քաղաքական նեդրումը, ամրապնդելով երկու երկիրներու բազմատետակ գործակցութիւնն ու զարգացումը։ Մասնաւորապէս, ան նշեց հետեւեալները.
«Միեւնոյն համահայկական օրակարգերու ուղղութեամբ սկզբունքային կեցուածքներու նկատառումով էր, որ Դաշնակցութեան Յունաստանի Հայ դատի յանձնախումբը իր բողոքի ձայնը լսելի դարձուց այն խորհրդարանականներուն, որոնք ընդառաջած էին Պաքուի հրաւէրին մեկնելով Արցախ։
Ազատութեան եւ ժողովրդավարութեան հետամուտ, այդ արժէքային քաղաքակրթութեան տէր երկրի խորհրդարանակնները գործ ունէին ազատութեան հիման վրայ եւ ամէնէն ժողովրդավար կարգերով անկախացած Արցախի բոլոր իրաւունքները ոտնակոխած Պաքուի իշխանութիւններուն հետ։ Արցախի հայութեան բոլոր ազատութիւնները ճզմած, զիրենք բռնի կերպով տեղահանած, մարդոց ազատ տեղաշարժը արգելած Ատրպէյճանին հետ։ Տակաւին։ Անոնց ազատութիւնը խլած, շրջափակած, սովի մատնած, ցեղային զտումի ենթարկած նոյն Ատրպէյճանի դիւանագիտական ներկայացուցիչներուն հետ։ Իրաւամբ էր, որ Յունաստանի Հայ դատի յանձնախումբը գրաւոր կը ներկայացնէր իր բողոքը եւ կ՚ակնկալէր միջամտութիւն։ Այս բոլորը նշելէ ետք բողոքի նամակը կ՚անդրադառնար նաեւ Պաքուի մէջ ապօրինաբար արգելափակուած, Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարութեան եւ ռազմագերիներու երեւոյթին։ Յունաստանի խորհրդարանականները իրենց սահմանադրական յօդուածներով եւ դաւանած արժէքներով իսկ չէին կրնար հանդուրժել ազատախեղդ այս բոլոր ճնշումները ժողովուրդի մը, որ կը մաքառէր ազատ ապրելու իր մարդկային եւ ազգային իրաւունքներուն համար»։
Ընկերը իր խօսքը եզրափակեց նհետեւեալ բանաձեւումով. «Դաշնակցութեան օրակարգերը շատ ընդհանուր են, Եւրոպայէն ամերիկեան ցամաքամաս, Աւստրալիա եւ Միջին Արեւելք։ Քաղաքական քարտէսները հիմնովին կը փոխուին եւ այն ալ շատ արագ։
Աշխարհաքաղաքականութիւնը շատ արագ փոփոխութիւններու կ՚ենթարկուի։ Ոչ միայն միջոցները փոխուած են.փոխուած են եւ արագօրէն կը փոխուին պայմանները։ Բոլորս այդ արագութեան կանոններուն եւ նոր պայմաններուն համապատասխան մեր համազգային օրակարգերը ճշդելու եւ անոնց ցանցային համակարգով աշխատելու հրամայականին առջեւ կանգնած ենք։ Յունահայ համայնքը այս առումով կարեւորագոյն դերակատարութիւն վերցուցած է եւ պատուով կը շարունակէ իր գործը։ Ռազմավարական նշանակութիւն ունեցող գործ, որ հիմնովին կը նպաստէ մեր պետականութեան հզօրացման եւ տարածաշրջանի մէջ կիրարկուող քաղաքական պայմաններու նկատառումով նոր դերակատարութեան ստանձնումին»։
Խօսքը առաւ ընկ. Սերգօ Գույումճեան, որ իր ներածականի սկիզբին կատարեց բաղդատականը Հ.Յ.Դաշնակցութեան պատմական ներկայութեան, նշելով թէ աշխարհի ամենէն երկարամեայ կազմակերպութիւններէն մէկը կը հանդիսանայ, իր պատմական փորձառութեամբ եւ անառարկելի դերակատարութեամբ որպէս խորհրդանիշ գաղափարական հաւատարմութեան, կազմակերպական ամրութեան եւ ազգային նպատակներու հետեւողականութեան։ Արժեւորելով Հ.Յ.Դաշնակցութեան կենսական դերակատարութիւնը յունահայ գաղութի կազմաւորման եւ յարատեւման գործին մէչջ, ներկայացուց հաւաքական կեանքի այն իրագործումները, որոնք այսօր կը կազմեն մեր ինքնութեան պահպահման գլխաւոր բաղադրիչները։ Ընկերը մատնանշեց հետեւեալները.
«- Հայակրթութիւն: Աթէնքի մէջ կը պահենք ամէնօրեայ երկու մանկապարտէզներ, երկու նախակրթարաններ եւ միջնակարգ վարժարան մը, իսկ Հիւսիսային Յունաստանի մէջ կը գործեն շաբաթօրեայ դպրոցներ։
— Մամուլ: Աւելի քան մէկ դար,կը շարունակենք հրատարակել հայերէն օրաթերթ: Նորագոյնը՝ «Ազատ Օր»-ն է որ, 82 տարիներ շարունակ, կը մնայ մեր գաղութի ձայնը եւ տեղեկատուութեան հիմնական աղբիւրը։
— Ուղեկից կազմակերպութիւններ: Հայ Կապոյտ եւ Հայ Գթութեան Խաչ, Հ.Մ.Ը.Մ., Համազգային՝ կը գործեն մեր գաղութի ստեղծման առաջին իսկ օրէն, եւ կը շարունակեն իրենց ազգանուէր բազմաճիւղ գործունէութիւնը, հակառակ իրենց դիմագրաւած բոլոր դժուարութիւններուն։
— Պատանեկան եւ երիտասարդական միութիւններ: Յունահայ պատանիին ու երիտասարդին մօտ, ազգային ինքնութիւնը եւ քաղաքական մտածողութիւն կերտելու առաքելութեամբ, կը շարունակեն իրենց գործունէութիւնը բարդ եւ յաճախ անբարենպաստ սփիւռքեան պայմաններու տակ, առանց վհատելու, ընդհակառակը՝ պահելով դաշնակցականի եռանդը։ Կ՚արժէ յատուկ նշում ընել ամառնային բանակումներուն, ինչպէս նաեւ Խալքիտիքիի «Ամարանոց»-ին, որոնք ազգային ոգիով սերունդներ պատրաստեցին:
- Հայ դատի աշխատանքներ: Տասնամեակներու յարաբերական աշխատանք քաղաքական շրջանակներու մօտ եւ ձեռնարկներ, Հայ դատը յոյն հանրութեան ծանօթացնելու նպատակով: Աշխատանք, որու գագաթնակէտը եղան 1979-ին՝ Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձանի զետեղումը Նէա Զմիռնիի մէջ, եւ 1996-ին՝ Հայոց ցեղասպանութեան պաշտօնական ճանաչումը Յունաստանի խորհրդարանին կողմէ։
— Ազգային կեանք: Գաղութային կեանքը աշխոյժ, առողջ եւ կազմակերպ պահելու նպատակը, առաջնահերթ կարեւորութիւն ունեցած է միշտ մեր կազմակերպութեան համար: Այդ նպատակին յաջողութեան համար, սերտ գործակցութիւն գոյութիւն ունի միշտ Թեմի Ազգային իշխանութիւններուն հետ:
— Օգնութեան առաքելութիւններ դէպի Հայաստան եւ Արցախ: Սկսելով 1988-ի երկրաշարժէն, եւ հասնելով մինչեւ 2020-ի Արցախեան պատերազմը, մեր գաղութը միշտ իր ներկան տուած է համազգային զօրաշարժին, իր գործով եւ իր ներդրումներով։ Հոս ալ յատուկ նշումի արժանի է, մեր մէկ նախաձեռնութիւնը՝ աւելի քան երկու տասնամեակ, շարունակ ամէն ամառ, Արցախէն երեխաներ հիւրընկալել արձակուրդի համար, Սիրոս կղզիի եւ Աթէնքի մէջ:»
Խորացնելով իր մտածումները, ընկերը բնութագրեց ներկայ իրականութեան մէջ հայութեան առաջադրանքները երկու հիմական ուղղութիւններով՝
ա) Շարունակել իր համահայկական առաքելութիւնը Սփիւռքի մէջ՝ պահելով իր կազմակերպչական կարեւոր դերակատարութիւնը, ապահովելով նոր սերունդներու ազգային դաստիարակութիւնը, ապա նաեւ առաջնորդելով ու ծաւալելով Հայ դատի աշխատանքները։
բ) Գործել Հայաստանի մէջ, որպէս քաղաքական կուսակցութիւն՝, երկրի սահմանադրութեան եւ օրէնքներուն համաձայն։
Նաեւ, իր հայեացքը նետելով գաղութի ապագայի հեռանկարներու վրայ, շարք մը կէտերով ան շրջագիծի մէջ առաւ մեր առջեւ ցցուած մարտահրաւէրները, ինչպէս՝ աւանդական գաղութի թիւի նօսրացումը, այսպէս կոչուած՝ նոր գաղութի, այսինքն Հայաստանէն կամ այլ երկիրներէ, Յունաստան վերջին տարիներուն հաստատուած հայ մարդոց ներգրաւման դժուարութիւնը, Երիտասարդ սերունդի օտարացումը, մեր վարժարաններու աշակերտութեան թիւի նուազումը, հայախօսութեան նահանջը, նիւթական միջոցներու նօսրացումն ու սահմանափակումը եւ նոր տեսլականի մը բացակայութիւնը, որ պիտի միացնէ սերունդները եւ ուղղութիւն մը գծէ մեր ապագային համար։
Իր խօսքի վերջաբանին, ան ներկայացուց արհեստական բանականութեան գործիքներու հետ երկխօսութեան մը արդիւնքը եւ արժեւորումը Հ.Յ.Դաշնակցութեան ապագայ դերին ու կարեւոր ներկայութեան համար հայ կեանքէն ներս, որպէս ուժեղ պատմական հիմք, կայուն սփիւռքեան համակարգ եւ գաղափարախօսական յստակութիւն ունեցող համահայկական կազմակերպութիւն, միշտ եւս կարողութիւնը ունենալով յարմարուելու հայութեան ժամանակակից խնդիրներուն եւ անոնց համար լուծում առաջադրելու ուժին։
Ներկայացումներուն յաջորդեց զրոյց ժողովուրդին հետ, ուր արծարծուեցան հայութեան ժամանակակից խնդիրները եւ Հ.Յ.Դաշնակցութեան տեսակէտներն ու քաղաքական գործունէութիւնը հայրենիքի եւ Սփիւռքի տարածքին։ Խօսողները եւս իրենց պատասխաններով եւ յաւելեալ բացատրութիւններով, ընդգծեցին ներկայ մարտահրաւէրներու հրատապութիւնն ու հայ ժողովուրդի միասնական կեցուածքները համազգային հիմնախնդիրներու դիմագրաւման մէջ։
Օրուան մթնոլորտը աւելի տօնական դարձաւ երբ բեմ հրաւիրուեցան երէց եւ նորահաս սերունդի ընկերներ, որոնք միասնաբար հատեցին 135-ամեակի տարեդարձի կարկանդակը եւ բարեմաղութիւններ կատարեցին Դաշնակցութեան համար։
Զեկուցավարը եզրափակեց ելոյթը նշելով, թէ Դաշնակցութեան գաղափարները անժամանցելի են ու այժմէական, ունին շարունակականութիւն եւ գաղափարական կուռ ենթահող, ունին ազգային եւ ընկերային առաջադրանքներ որոնք կ՚ արտացոլան հայ անհատի եւ համայն հայ ժողովուրդի ինքնութիւնը:
Հ.Յ.Դ.-ն արժէք է ու պիտի շարունակէ ըլլալ, այնքան ժամանակ, որքան ան հայ ժողովուրդի անհանգիստ խիղճն է, գործ ու ապրում է, զգացում ու հաւատք:
Երեկոն շարունակուեցաւ հիւրասիրութեամբ, ուր մտերմիկ մթնոլորտի մէջ, զրոյցներու եւ կարծիքներու փոխանակման առիթ ստեղծուեցաւ։
Թեսաղոնիկէի մէջ հանդիսաւորապէս նշուեցաւ
Հ.Յ.Դ.-ի հիմնադրութեան 135-ամեակը
Կիրակի, 1 Մարտ 2026-ին, Թեսաղոնիկէի մէջ, ազգային բարձր ոգիով եւ ժողովուրդի լայն մասնակցութեամբ, հանդիսաւորապէս նշուեցաւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հիմնադրութեան 135-ամեակը։ Տօնակատարութիւնը վերածուեցաւ յոբելենական հաւաքի մը, ուր ներկաները իրենց հաւատարմութիւնը վերանորոգեցին Դաշնակցութեան պատմական ուղիին, գաղափարական ժառանգութեան եւ հայ ժողովուրդի ծառայութեան անխախտ առաքելութեան հանդէպ։ Սոյն միջոցառման, ներկայ գտնուեցաւ Թեսաղոնիկէի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ Տ. Եղիա վրդ. Մալխասեան, քաղաքս հիւրաբար գտնուող Լիբանանի «Ազդակ» օրաթերթի խմբագիր ընկ. Շահան Գանտահարեան, որ նաեւ օրուան բանախօսն էր, Յունաստանի Հ.Յ.Դ.-ի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ ընկ. Հռիփսիմէ Յարութիւնեան եւ Թաղային խորհուրդի ատենապետ Քրիս Ղալիլէաս: Յատկանշական էին ժողովուրդի բազմամարդ ներկայութիւնը եւ խանդավառ զգացումները։
Երեկոն սկսաւ բացման խօսքով ընկ. Մարգրիտ Գոստիկեանի կողմէ, որուն ընթացքին ընդգծուեցաւ Հ.Յ.Դ. բազմադիմակ ու բազմապիսի դերը հայ ազգային-ազատագրական պայքարին մէջ՝ սկսեալ իր հիմնադրութեան օրերէն մինչեւ մեր օրերը։ Նշուեցաւ, որ Դաշնակցութիւնը ժամանակի փորձութիւնները դիմագրաւած գաղափարական կառոյց մըն է, որ սերունդներ կրթած է ազգային գիտակցութեամբ, հայրենասիրութեամբ եւ անձնուրաց ծառայութեան ոգիով։
Այնուհետեւ, խօսք առաւ Հ.Յ.Դ Թեսաղոնիկէի «Յակոբ Գասապեան» կոմիտէի ներկայացուցիչ ընկ. Տիգրան Պլէճեան, որ իր ելոյթին մէջ շեշտեց երիտասարդութեան կենսական դերակատարութիւնը ազգային արժէքներու պահպանման, կազմակերպուած կեանքի շարունակման եւ Հայ դատի յառաջմղման ճամբուն վրայ։ Ան ընդգծեց, որ կազմակերպուած երիտասարդութիւնը Դաշնակցութեան վաղուան ամուր երաշխիքն է։
Այնուհետեւ Հայր սուրբը իր սրտի խօսքը ուղղեց ներկաներուն՝ ընդգծելով հաւատքի, ազգային ինքնութեան եւ միասնականութեան անփոխարինելի նշանակութիւնը մեր ժողովուրդի գոյատեւման ու վերազարթօնքի ուղիին վրայ։ Ան օրհնեց յոբելենական այս տօնակատարութիւնը եւ մաղթեց, որ դառնայ նոր ներշնչման ու ծառայութեան աղբիւր համայնքին համար։
Բեմ հրաւիրուեցաւ ընկ. Շահան Գանտահարեան, որպէսզի ներկաներուն հրամցնէ իր խօսքը։ Ան սկզիբին կատարեց հակիրճ պատմական անդրադարձ Թեսաղոնիկէ քաղաքին մէջ Հ.Յ.Դ. կազմակերպական ներկայութեան եւ պատմական դերակատարութեան համար։ Յաջորդաբար, ան անդրադարձաւ ներկայ իրականութեան եւ ընդգծեց. «Պէտք է արձանագրել, որ բարենպաստ պայմաններու մէջ չէ, որ կը նշենք Դաշնակցութեան հիմնադրութեան տարեդարձը։ Հայաթափուած ու բռնագրաւուած Արցախ, Հայաստանեան ներխուժուած տարածքներ, ռազմագերիներ Պաքուի բանտերուն մէջ։
Ներքին առումով պառակտուած վիճակ, իշխանութիւններ-եկեղեցի սուր հակամարտութիւն։
Թշնամիին յոխորտանքները կը շարունակուին.պահանջ Սահմանադրութիւն փոխելու, ատրպէյճանցիներ Հայաստան վերաբնակեցնելու։ Մինչ Ատրպէյճանի պահանջով կը լուծարուի Ե.Ա.Հ.Կ.-ի Մինսքի խումբը, որ միջազգային որոշումով լիազօրուած էր վարելու արցախեան բանակցութիւնները, Երեւան կը հրաժարի միջազգային դատական ատեաններու մօտ Ատրպէյճանի ռազմական յանցագործութիւններու դէմ բացած դատերէն։ Խաղաղութեան պայմանագիրը ստորագրելու համար Պաքուն կը շարունակէ նոր պայմաններ դնել Հայաստանի հանրապետութեան»։
Ընկերը մանրամասն նկարագրականով վերլուծեց Հ.Յ.Դ. Յունաստանի կազմակերպութեան դերակատարութիւնը համահայկական խնդիրներու եւ միջպետական հարցերու արծարծման մէջ, արժեւորելով ձեռքբերումները եւ արդիւնքները Հայ դատի իրագործման ճամբուն վրայ։
Այս շրջագիծէն ներս, ան համառօտաբար բանաձեւեց հետեւեալ եզրակացութիւնը. «Վերը նշուածները քանի մը օրինակ են Յունաստանի մէջ Դաշնակցութեան առաջնորդութեամբ քաղաքական գործօնի հանգամանքով մեր համահայկական բանաձեւելի օրակարգերուն ընդառաջ համահայկական նոր քարտէսին մէջ Յունաստանի եւ յունահայութեան անշրջանցելի դիրքն ու դերակատարութիւնը տեսնելու։ Յունաստանը աշխուժ անդամ է Եւրոպական Միութեան, Միջերկրականեան տարածքին մէջ նոր գործառոյթներ կը ստանձնէ եռակողմանի տարբեր դաշինքներու մէջ առանցքային դեր կը ստանձնէ։
Յունական փորձառութիւնը Թուրքիոյ հետ խնդիրները դիմակայելու, պետութիւն-եկեղեցի յարաբերութիւնները աւանդական հասկացողութեան հիման վրայ կանոնակարգած ըլլալու, իր պատմական ակունքներուն հիման վրայ ժողովրդավարութիւն, ազատութիւն եւ մարդու իրաւունքներ կերտած ըլլալու, եւ քաղաքացիական հասարակարգ-պետութիւն յարաբերութիւնները ամուր հիմերու վրայ դրած ըլլալու հանգամանքներով աւելի քան անհրաժեշտ է մեզի համար մանաւանդ այս օրերուն։ներկայ ճգնաժամային պայմաններուն մէջ։
Երկու ժողովուրդներն ու պետութիւննները տակաւին բազմաթիւ ոլորտներ եւ ուղիներ ունին համագործակցելու։ Իսկ այս կամրջումին մէջ անփոխարինելի դեր կը կատարէ եւ պիտի շարունակէ կատարել յունահայ համայնքի, քաղաքական գործօնը։ Այս պարագային Հ.Յ.Դ. Յունաստանի Դաշնակցութեան կազմակերպութիւնը»։
Խօսքերէն ետք «Մալաքեան-Գասպարեան» Ծաղկոց շաբաթօրեայ դպրոցի աշակերտները երգերով հանդէս եկան՝ հաղորդելով տօնական ու ջերմ շունչ տօնակատարութեան, իսկ Համազգայինի երեխաներու «Կիլիկիա» պարախումբը իր ներկայացուցած ազգային պարերով ոգեւորեց ներկաները եւ արժանացաւ ջերմ ծափողջոյնի։
Միջոցառումի աւարտին տեղի ունեցաւ ճաշկերոյթ, որուն ընթացքին ներկաները հնարաւորութիւն ունեցան մտերմիկ մթնոլորտի մէջ շարունակելու տօնակատարութիւնը, փոխանակելու տպաւորութիւններ եւ վերահաստատելու իրենց հաւատարմութիւնը Դաշնակցութեան գաղափարներուն ու ազգային իտէալներուն հանդէպ։
Տօնակատարութիւնը անցաւ բարձր ազգային գիտակցութեամբ եւ ժողովուրդի կողմէ մեծ թիւով մասնակցութեամբ՝ հաստատելով, որ Դաշնակցութեան 135-ամեակը Թեսաղոնիկէի հայութեան համար դարձաւ ոչ միայն յիշատակի օր, այլ նաեւ նոր ուխտի եւ նոր յանձնառութեան պահ։
ԹՂԹԱԿԻՑ
