«Դ­րօ­շակ»ի ա­ռաջ­նոր­դող

Կարմիր գծերի հատումն ու պատմական օրինաչափութիւնը

2026 թ. գար­նանն ու ամ­ռա­նը տե­ղի ու­նե­ցած նա­խընտ­րա­կան եւ յե­տընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րը փաս­տե­ցին, որ ­Նի­կոլ ­Փա­շի­նեա­նը չի պատ­րաստ­ւում օ­րի­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րի ճա­նա­պար­հով եր­բե­ւէ իշ­խա­նու­թիւ­նը զի­ջել այլ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի։ ­Հոկ­տեմ­բե­րի 25-ին մի շարք հա­մայնք­նե­րում տե­ղի ու­նե­ցած հա­մայն­քա­յին ընտ­րու­թիւն­նե­րը մէկ ան­գամ եւս հաս­տա­տում են այս հա­մո­զու­մը։ ­Փա­շի­նեա­նը, ինչ­պէս կենտ­րո­նա­կան իշ­խա­նու­թեան դէպ­քում, նոյն­պէս եւ տե­ղա­կան ո­րե­ւէ հա­մայն­քում ընդ­դի­մու­թեան յաղ­թե­լու հա­ւա­նա­կա­նու­թիւնն հան­րու­թեան գի­տակ­ցու­թիւ­նից վա­նե­լու հա­մար, պատ­րաստ է
1) մշտա­կան վա­խի մէջ պա­հել հա­սա­րա­կու­թեա­նը,
2) դի­մել ցան­կա­ցած ա­նօ­րի­նա­կա­նու­թեան,
3) երկ­րի վար­չա­կան, ու­ժա­յին եւ այլ ազ­դե­ցիկ հա­մա­կար­գերն ամ­բող­ջո­վին ծա­ռա­յեց­նել իր նպա­տա­կին,
4) զան­գո­ւա­ծա­բար վար­կա­բե­կել, հե­տապն­դել ու կա­լա­նա­ւո­րել ընդ­դի­մա­դիր ազ­դե­ցիկ գոր­ծիչ­նե­րին,
5) ար­տա­քին շա­հագր­գիռ ու­ժե­րի հետ ­Հա­յաս­տա­նի հա­շո­ւին գնալ քա­ղա­քա­կան գոր­ծարք­նե­րի՝ վեր­ջին­նե­րիս գործ­նա­կան ա­ջակ­ցու­թիւ­նը ստա­նա­լու հա­մար եւ այլն։
­Հա­մա­պե­տա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րից յե­տոյ ­Փա­շի­նեա­նը խորհր­դա­րա­նում յապշ­տապ կեր­պով օ­րէնք անց­կաց­րեց, ո­րի մի­ջո­ցով, յատ­կա­պէս ­Ռու­սաս­տա­նում, ար­տագ­նայ աշ­խա­տան­քով ըն­տա­նիք­նե­րի հա­նա­պա­զօ­րեայ հա­ցը վաս­տա­կող տաս­նեակ հա­զա­րա­ւոր հա­յաս­տան­ցի­նե­րի զրկեց ընտ­րու­թիւն­նե­րին մաս­նակ­ցե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւ­նից, խորհր­դա­րա­նա­կան ման­դատ­նե­րը խլե­լուց յե­տոյ շին­ծու մե­ղադ­րան­քով կա­լա­նա­ւո­րեց ընդ­դի­մա­դիր եր­րորդ ու­ժի ղե­կա­վար ­Գա­գիկ ­Ծա­ռու­կեա­նին, ո­րից յե­տոյ ար­դէն չոր­րորդ ան­գամ կա­լա­նա­ւո­րեց խորհր­դա­րա­նա­կան երկ­րորդ ու­ժի ղե­կա­վար ­Ռո­բերտ ­Քո­չա­րեա­նին եւ, հա­ւա­նա­բար որ­պէս­զի ճնշումն իր նպա­տա­կին հաս­նի, այս ան­գամ կա­լա­նա­ւո­րեց նաեւ երկ­րորդ նա­խա­գա­հի ա­ւագ որ­դուն։ ­Խորհրդա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րի շրջա­նում ձեռ­նար­կած ա­պօ­րի­նու­թիւն­նե­րը կրկնո­ւե­ցին նաեւ հոկ­տեմ­բե­րի 25-ի հա­մայն­քա­յին ընտ­րու­թիւն­նե­րում։
­Ձեր­բա­կա­լու­թիւն­նե­րը շա­րու­նա­կո­ւե­ցին ընդ­հուպ մին­չեւ ընտ­րու­թիւն­նե­րի օ­րը՝ թի­րախ ընտ­րե­լով հա­մայն­քա­պե­տի, ինչ­պէս եւ ա­ւա­գա­նու մօտ եր­կու տաս­նեակ թեկ­նա­ծու­նե­րի։
­Փա­շի­նեա­նը որ­քան ա­ւե­լի խո­ցե­լի է դառ­նում իր քա­ղա­քա­կան գոր­ծու­նէու­թեան ձա­խող­ման եւ փա­կու­ղում խճճո­ւե­լու ա­ռու­մով, այն­քան դառ­նում է դիւ­րագր­գիռ քննա­դա­տու­թեան հան­դէպ եւ ա­ւե­լաց­նում է հե­տապն­դում­ներն ու քա­ղա­քա­կան բան­տար­կեալ­նե­րի թի­ւը։ ­Բո­լոր թո­ւար­կած քայ­լերն ու գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րը վկա­յում են այն մա­սին, որ ­Փա­շի­նեա­նի քա­ղա­քա­կան կա­ցու­թիւ­նը նմա­նո­ւել է թա­կար­դում յայտ­նո­ւած այն կեն­դա­նու վի­ճա­կին, ո­րը որ­քան ա­ւե­լի ջղա­ձիգ ջան­քեր է գոր­ծադ­րում ստեղ­ծո­ւած ի­րա­վի­ճա­կից դուրս պրծնե­լու հա­մար, այն­քան ա­ւե­լի է խճճւում թա­կար­դում։ ­Վեր­ջերս ­Փա­շի­նեա­նը յայ­տա­րա­րեց, թէ սահ­մա­նադ­րա­կան հան­րա­քո­ւէի անց­կաց­մա­նը ե­թէ ընդ­դի­մու­թիւ­նը չմիա­նայ, ին­քը կա­րող է նոր ընտ­րու­թիւն­ներ անց­կաց­նել։
Ի՞նչ է սա, սպառ­նա­լի՞ք խորհր­դա­րա­նա­կան ու­ժե­րին, շան­տա՞ժ՝ ուղ­ղո­ւած միան­գա­մից եւ՛ ընդ­դի­մու­թեա­նը, եւ՛ ժո­ղովր­դին, եւ՛ ­Նի­կո­լի կո­կոր­դին չո­քած ար­տա­քին ու­ժե­րին։
Մէկ բան ակն­յայտ է՝ այ­սօր գլխա­ւոր պա­հան­ջա­տէ­րը, ո­րի ճնշու­մից ­Հա­յաս­տա­նի վայ ղե­կա­վա­րը չի կա­րո­ղա­նում խու­սա­նա­ւել, Ադր­բե­ջանն է՝ ­Թուր­քիա­յի ա­ջակ­ցու­թեամբ։ Ս­րան հա­կա­ռակ՝ ընտ­րու­թիւն­նե­րից ա­ռա­ւել թու­լա­ցած ­Փա­շի­նեա­նի մօտ մե­ծա­ցել է վա­խը ժո­ղովրդա­կան ընդվ­զու­մից, իսկ միւս կող­մից՝ նա գտնւում է եր­կու քա­րի ա­րան­քում, ո­րոն­ցից մէ­կը ազ­գա­յին շա­հե­րը պաշտ­պա­նե­լու մար­տահ­րա­ւէրն է, միւ­սը՝ ազ­գա­յին շա­հե­րի հա­շո­ւին սե­փա­կան մոր­թը փրկե­լու ցան­կու­թիւ­նը։
­Նի­կոլն իր թի­մի հետ լծո­ւած է սո­ցիալ-տնտե­սա­կան եւ ան­լու­ծե­լի այլ բար­դու­թիւն­նե­րի հե­ռան­կա­րի շե­մին հա­սա­րա­կու­թեան գլխի տակ փա­փուկ բարձ դնե­լու գոր­ծին, շատ լաւ հաս­կա­նա­լով, որ ողջ կեղ­ծի­քը մօ­տա­կայ ժա­մա­նակ­նե­րում հօդս է ցնդե­լու օ­ճա­ռի պղպջա­կի պէս։ ­Միա­ժա­մա­նակ նա փոր­ձում է եր­կա­րաձ­գել Ադրբե­ջա­նին ու ­Թուր­քիա­յին, ­Ռու­սաս­տա­նին ու Եւ­րո­պա­յին, ԱՄՆ-ին ու Ի­րա­նին տո­ւած իր հա­ւաս­տիա­ցում­նե­րի ի­րա­կա­նա­ցու­մը՝ վեր­ջին­նե­րիս շա­հե­րի հետ հա­շո­ւի նստե­լու, իսկ ո­րոշ­նե­րի առ­ջեւ էլ պար­տա­ւո­րու­թիւն­նե­րը կա­տա­րե­լու հար­ցե­րում։ Ընդ ո­րում, ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րում ա­մէն տե­սա­կի ա­նօ­րի­նա­կա­նու­թիւն գոր­ծած ­Փա­շի­նեա­նը յոյս ու­նէր, թէ Եւ­րո­պան ի­րեն թի­կունք կը լի­նի եւ՛ ­Ռու­սաս­տա­նի հետ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի, եւ՛ նոր շու­կա­նե­րի տրա­մադր­ման, եւ՛ Ադր­բե­ջա­նի ու ­Թուր­քիա­յի հետ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի կար­գա­ւոր­ման, եւ՛ սո­ցիա­լա­կան ան­կան­խա­տե­սե­լի հե­ռան­կա­րի շե­մին նիւ­թա­կան շօ­շա­փե­լի ա­ջակ­ցու­թեան, եւ՛ ծա­ռա­ցած միւս բարդ խնդիր­նե­րում։
Այ­նինչ եւ­րո­պա­կան մեծ-մեծ խոս­տում­նե­րը մնա­ցին խոս­տում­նե­րի մա­կար­դա­կում, թէեւ պէտք է ըն­դու­նել, որ այ­սօ­րո­ւայ հա­մաեւ­րո­պա­կան նո­մենկ­լա­տու­րա­յին վեր­նա­խաւն ին­քը նա­խան­ձե­լի վի­ճա­կում չէ եւ գա­լիք տա­րում զբա­ղո­ւած է լի­նե­լու սե­փա­կան քա­ղա­քա­կան ինք­նա­պահ­պան­ման հոգ­սը հո­գա­լով։ Այս մար­դիկ փաս­տա­ցի Ուկ­րաի­նա­յի կող­մից դար­ձան պա­տե­րազ­մի մաս­նա­կից եւ այ­սօր կանգ­նած են սե­փա­կան պար­տու­թիւնն ըն­դու­նե­լու խայ­տա­ռա­կու­թեան առ­ջեւ, երբ նրանց հա­մար ան­գամ տեղ չի նա­խա­տե­սո­ւել բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րի սե­ղա­նի մօտ։
Եւ­րո­պա­յի ի­րա­կան տէ­րե­րը զզո­ւել են ի­րենց խո­րա­ցող հոգ­սե­րի հա­շո­ւին Ուկ­րաի­նա­յի հոգ­սե­րը հո­գա­լու ղե­կա­վա­րու­թիւն­նե­րի ձա­խող քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նից, իսկ ա­ւե­լի ե­ռան­դուն ու ըմ­բոստ շեր­տե­րը փո­թոր­կել են հրա­պա­րակ­նե­րը՝ լրջօ­րէն ցնցե­լով վե­րե­ւում նստած­նե­րի ա­թոռ­նե­րը։
2027 թո­ւա­կա­նին ան­խու­սա­փե­լի է թւում եւ­րո­պա­կան քա­ղա­քա­կան է­լի­տա­յի դի­մա­պատ­կե­րի լուրջ փո­փո­խու­թիւ­նը, ին­չը կա­րող է որ­բու­թեան մատ­նել ­Զե­լենս­կու եւ ­Փա­շի­նեա­նի նման լի­բե­րալ գլո­բա­լիզ­մի հոր­ձան­քին յանձ­նո­ւած բախ­տախն­դիր­նե­րին։
­Փա­շի­նեա­նի վե­րը նկա­րագ­րո­ւած քայ­լե­րը փաս­տում են, որ ան­լոյս թու­նե­լում յայտ­նո­ւած ղե­կա­վա­րը, խախ­տե­լով օ­րի­նա­կա­նու­թեան եւ մնա­ցած բո­լոր կար­միր գծե­րը, գնում է վա բանկ՝ թե­րեւս հա­մո­զո­ւած լի­նե­լով, որ ու­թա­մեայ ան­փա­ռու­նակ գոր­ծու­նէու­թեան հա­մար ար­դէն իսկ ի­րեն սպառ­նում է երկ­րի քրեա­կան օ­րէնսգր­քով սահ­մա­նո­ւած ա­մե­նա­բարձր պատ­ժա­չա­փը։ Ա­մէն գնով երկ­րի բո­լոր լծակ­նե­րը ձեռ­քում պա­հե­լու ճի­գը, պո­տեն­ցիալ բո­լոր մրցա­կից­նե­րին չէ­զո­քաց­նե­լու քայ­լե­րը հենց այս տագ­նա­պա­լի հե­ռան­կա­րի հե­տե­ւանքն են։
­Հաս­կա­նա­լով, որ իր ա­թո­ռի ա­մե­նա­փոքր տա­տան­ման դէպ­քում անսկզ­բունք ու ան­հայ­րե­նիք թի­մը ցրիւ է գա­լու, նա շա­րու­նա­կում է, եր­բեմն եւ գաղտ­նի հրա­ման­նե­րով, հսկա­յա­կան պար­գե­ւատ­րում-կա­շառք­ներ բա­ժա­նել պե­տա­կան նո­մենկ­լա­տու­րա­յին։ Որ­քան էլ որ վար­չա­կան լծակ­նե­րի, բազ­մա­զան զեղ­ծա­րա­րու­թիւն­նե­րի ու ակն­յայտ օ­րէնս­խախ­տում­նե­րի ճա­նա­պար­հով ­Փա­շի­նեա­նին յա­ջող­ւում է տպա­ւո­րու­թիւն ստեղ­ծել, թէ վա­յե­լում է ժո­ղովր­դի մե­ծա­մաս­նու­թեան հա­մակ­րան­քը, հան­րա­յին պարզ շփում­նե­րի ըն­թաց­քում զգում է այն կու­տա­կո­ւած ա­տե­լու­թեան է­ներ­գիան, ո­րը իւ­րա­քան­չիւր պա­հի եւ ա­մե­նաանս­պա­սե­լի ձե­ւով կա­րող է պայ­թել եւ լա­վա­յի պէս հրա­պա­րակ­նե­րը հե­ղե­ղել շի­կա­ցած զան­գո­ւած­նե­րով։
­Մար­դը, ով միայ­նակ դուրս ե­կաւ յե­ղա­փո­խու­թիւն ա­նե­լու եւ նրա վճռա­կա­նու­թիւ­նը ձնագն­դի պէս իր մէջ նե­րա­ռեց երկ­րում կու­տա­կո­ւած դժգո­հու­թեան է­ներ­գիան, ի տար­բե­րու­թիւն ընդ­դի­մու­թեան, շատ լաւ է հաս­կա­նում, որ հե­ղաշր­ջում ա­նե­լու հա­մար պէտք չէ սպա­սել, թէ երկ­րի 3 մլն ­քա­ղա­քա­ցի­նե­րը երբ դուրս կը գան փո­ղոց։ Որ­պէս օ­րի­նակ յի­շենք, թէ ինչ­պէս, այս­պէս կո­չուած, ­Նի­կո­լի թաւ­շեայ յե­ղա­փո­խու­թեան պի­կին ­Հան­րա­պե­տու­թեան հրա­պա­րա­կում հա­ւա­քո­ւած մարդ­կանց թի­ւը ներ­կա­յա­ցո­ւեց 150.000։
2026 թո­ւա­կա­նին ­Նի­կո­լի նա­խընտ­րա­կան վեր­ջին հան­րա­հա­ւա­քում նոյն վայ­րում նոյն չա­փով խմբո­ւած մարդ­կանց թի­ւը պաշ­տօ­նա­պէս ներ­կա­յա­ցո­ւեց 30-40.000։
1988-1990 թո­ւա­կան­նե­րին Ա­զա­տու­թեան հրա­պա­րա­կը տե­ղա­ւո­րում էր 15-20.000 մար­դու, իսկ երբ կրի­տի­կա­կան օ­րե­րին հե­ղեղ­ւում էին շրջա­կայ փո­ղոց­ներն ու ­Կա­րա­պի լճի ա­փե­րը, այդ թի­ւը չէր գե­րա­զան­ցում 40-50.000-ը։ ­Կա­րե­լի է ա­ւե­լորդ հա­մա­րել այս ման­րա­մաս­նե­րի մէջ խո­րա­նա­լը, սա­կայն դրանք ներ­կա­յաց­ւում են փաս­տե­լու հա­մար, որ հա­մա­ժո­ղովր­դա­կան զան­գո­ւա­ծա­յին մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի դէպ­քում մին­չեւ հան­րու­թեան 3-5 տո­կոսն ընդգր­կող կրի­տի­կա­կան զան­գո­ւա­ծի գու­մա­րո­ւե­լը նշա­նա­կում է, որ այն լծա­կի պէս ու­նակ է ա­պա­հո­վե­լու հսկա­յա­կան զան­գո­ւած­նե­րի մտա­ւոր ու ֆի­զի­կա­կան ակ­տի­վա­ցու­մը։
­Նո­րան­կախ ­Հա­յաս­տա­նի պատ­մու­թեան մէջ այդ կրի­տի­կա­կան զան­գո­ւա­ծից կա­րո­ղա­ցել են օգ­տո­ւել այս երկ­րի եր­կու մեծ ամ­բո­խա­վար­նե­րը՝ ­Լե­ւոն ­Տէր-­Պետ­րո­սեանն ու ­Նի­կոլ ­Փա­շի­նեա­նը։ Եւ այս փորձն իր մաշ­կի վրայ զգա­ցած ­Փա­շի­նեա­նը հաս­կա­նում է, որ երբ յե­ղա­փո­խա­կան ի­րա­վի­ճա­կը հա­սու­նա­նում է, միշտ էլ կը գտնո­ւեն այն գլխա­ւո­րող գործ­նա­կան ու վճռա­կան մար­դիկ։ ­Հաս­կա­նում է նաեւ, որ երբ հա­սա­րա­կու­թիւ­նը պատ­րաստ է, ժո­ղովր­դա­կան հրա­բու­խը կա­րող է ժայթ­քել ա­մե­նաանս­պա­սե­լի ժա­մա­նակ։
Օ­րի­նակ, 2017 թո­ւա­կա­նի խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րում «­Քա­ղա­քա­ցիա­կան պայ­մա­նա­գի­րը» «Ելք» դա­շին­քի կազ­մում, ոչ ա­ռանց ա­ջակ­ցու­թեան, հա­ւա­քել է հա­մեստ 7,78% ձայն՝ ա­ռա­ջա­տար «­Հան­րա­պե­տա­կան» կու­սակ­ցու­թեան 49.08%-ի դի­մաց։ Այ­նինչ, մէկ տա­րի անց այս ի­րա­վի­ճա­կը պէտք է գլխի­վայր շուռ գար եւ շա­րու­նա­կո­ւէր ցայ­սօր։
­Նի­կոլ ­Փա­շի­նեանն իր խայ­տա­ռակ կա­ռա­վար­ման ըն­թաց­քում ո՛չ վար­չա­կան եւ ո՛չ էլ քա­ղա­քա­կան ա­ռու­մով չհա­սու­նա­ցաւ եր­կիր ղե­կա­վա­րո­ղի մա­կար­դա­կի, բայց նա վե­րա­ծո­ւեց մի քա­ղա­քա­կան կեն­դա­նու, ո­րը բնազ­դով ու հո­տա­ռու­թեամբ զգում է մթնո­լոր­տի փո­փո­խու­թիւ­նը, կրունկ­նե­րը խու­տուտ տո­ւող ա­լե­կո­ծու­թեան հա­սու­նա­ցու­մը։
Այդ պատ­ճա­ռով էլ նա այ­սօր վե­րա­ծո­ւել է յա­նուն անձ­նա­կան ինք­նա­պահ­պա­նու­թեան ա­մէն ինչ զո­հա­բե­րե­լու պատ­րաստ դա­ժան եւ ան­սանձ բռնա­պե­տի եւ ա­նում է այն, ին­չի ա­կա­նա­տեսն ենք։ ­Բո­լո­րից լաւ նա գի­տի իր առ­ջեւ ծա­ռա­ցած ան­լու­ծե­լի խնդիր­նե­րը եւ, ինչ­պէս բո­լոր իր նման­ներն ի­րե­նից ա­ռաջ, փոր­ձում է շրջան­ցել պատ­մա­կան օ­րի­նա­չա­փու­թիւ­նը՝ յոյս տա­ծե­լով, թէ իր պա­րա­գա­յում այդ օ­րի­նա­չա­փու­թիւ­նը չի գոր­ծի։

«Դ­րօ­շակ» թիւ 10, 2026 թ.