­­Մե­ծա­նուն հայ գրո­ղը ապ­րած է ­Քոր­ֆու կղզիին մէջ, ուր ստեղ­ծա­գոր­ծած է իր գրա­կան ժա­ռան­գու­թեան կա­րե­ւոր է­ջե­րէն

1930-ա­կան թո­ւա­կան­նե­րու կէ­սե­րէն ետք, ­Յու­նաս­տա­նի ­Քոր­ֆու (­Քեր­քի­րա) կղզիին մէջ ապ­րած է 20-րդ ­դա­րու հայ մե­ծա­նուն գրող, ա­րո­ւես­տա­բան եւ մտա­ւո­րա­կան ­Կոս­տան ­Զա­րեան, ուր նաեւ սկսաւ գրի առ­նել իր գլուխ­գոր­ծոց «­Նա­ւը լե­ռան վրայ» վէ­պը։
­Յու­նաս­տա­նի հո­ղին վրայ ա­նոր ներ­կա­յու­թեան այս կա­րե­ւոր հանգ­րո­ւա­նը հե­տաքրք­րու­թիւն կը ստա­նայ՝ ­Յու­նաս­տա­նի մէջ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան դես­պան ­Տիգ­րան Մկրտ­չեա­նի դի­մա­տետ­րի է­ջին վրայ հրա­պա­րա­կո­ւած ու­ղե­ւո­րու­թեան ընդ­մէ­ջէն եւ ա­նոր կցո­ւած ար­խի­ւա­յին լու­սան­կար­նե­րով, ո­րոնք կը բա­ցա­յայ­տեն գրո­ղին կե­ցա­վայ­րը։
Ս­տո­րեւ յատ­կան­շա­կան հա­տո­ւած մը Տ. Մկրտ­չեա­նի գրա­ռու­մէն.
«Անգ­լիա­ցի մե­ծա­նուն ճա­նա­պար­հոր­դա­կան գրող­ներ, եղ­բայր­ներ ­Ջե­րալդ եւ ­Լոու­րենս ­Դա­րել­նե­րը յի­շա­տա­կում են ­Զա­րեա­նին ի­րենց գրքե­րում։ ­Լոու­րենսն ընդ­հան­րա­պէս բա­ւա­կան սերտ կա­պի մեջ է ե­ղել ­Զա­րեա­նի հետ եւ Prospero’s Cell հռչա­կա­ւոր գրքում ­Զա­րեա­նը դքսի ու ­Թէո­դո­րոս Ս­տե­ֆա­նի­դե­սի հետ միա­սին հիմ­նա­կան կեր­պար­նե­րից մէկն է հան­դի­սա­նում։
Ես փոր­ձում էի պար­զել որ­տեղ է ապ­րել ­Զա­րեանն այդ 2-3 տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում մին­չեւ որ ­Դա­րե­լի մօտ յստակ յղմա­նը հան­դի­պե­ցի առ այն, որ նա ապ­րում էր Գ­րանդ ­Հո­թել Սթ. ­Ջոր­ջի վեր­նա­յար­կում։ Այդ ա­նու­նով այլ հիւ­րա­նոց կայ ­Քեր­քի­րա­յում ու անհ­նար է, որ ­Զա­րեանն այն­տեղ ապ­րէր։ ­Փոր­ձի պար­զել, թէ 20 -րդ ­դա­րի սկզբին որ­տեղ է գտնո­ւել այդ հիւ­րա­նո­ցը եւ ի վեր­ջոյ տե­ղան­քը պար­զո­ւեց ար­խի­ւա­յին լու­սան­կար­նե­րի մի­ջո­ցով։ Հ­րա­շա­գեղ Ս­պիա­նա­դա­յի մօտ գտնո­ւող այդ ժա­մա­նա­կին յայտ­նի հիւ­րա­նո­ցը այժմ այլ գոր­ծա­ռոյթ­ներ ու­նի։ Ա­հա խնդրեմ ­Զա­րեա­նի կե­ցա­վայ­րը ­Քեր­քի­րա­յում դրսից (վեր­ջին յարկ)»:

ՅԱՐԱԿԻՑ ՅՕԴՈՒԱԾՆԵՐԱՒԵԼԻ ՇԱՏ ՀԵՂԻՆԱԿԻ