Η Αρμενία θέτει στον ΟΗΕ ως επείγον ανθρωπιστικό ζήτημα την κράτηση 19 Αρμενίων ομήρων από το Αζερμπαϊτζάν

Η Αρμενία έθεσε ενώπιον των Ηνωμένων Εθνών το ζήτημα των 19 Αρμενίων που κρατούνται από το Αζερμπαϊτζάν, χαρακτηρίζοντάς το επείγον ανθρωπιστικό ζήτημα. Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Αρμενίας στον ΟΗΕ, Παρουίρ Χοβανισιάν, αναφέρθηκε στην υπόθεση κατά την τοποθέτησή του στη γενική συζήτηση της Τρίτης Επιτροπής της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο της 81ης συνόδου της. Η Τρίτη Επιτροπή είναι αρμόδια για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κοινωνικά και ανθρωπιστικά θέματα. Ο Χοβανισιάν τόνισε ότι, παρά τη συνέχιση των προσπαθειών για την εδραίωση της ειρήνης στην περιοχή, εξακολουθούν να υπάρχουν επείγοντα ανθρωπιστικά ζητήματα που χρήζουν αντιμετώπισης. Μεταξύ αυτών, ανέφερε την παρατεταμένη κράτηση 19 Αρμενίων στο Αζερμπαϊτζάν, την ανάγκη διαλεύκανσης της τύχης και της τύχης των αγνοουμένων, καθώς και τις υποθέσεις αναγκαστικών εξαφανίσεων. Όπως σημείωσε, η επίλυση αυτών των ανθρωπιστικών ζητημάτων θα μπορούσε να συμβάλει στην εδραίωση της ειρήνης, στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στην προώθηση της συμφιλίωσης στην περιοχή. Παράλληλα, επανέλαβε τη στήριξη της Αρμενίας στην περαιτέρω ενίσχυση του συστήματος ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ, με στόχο την πρόληψη των παραβιάσεων και τη διασφάλιση της λογοδοσίας. Αναφέρθηκε, επίσης, στις πρωτοβουλίες της Αρμενίας για τους μηχανισμούς προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα των παιδιών και την πρόληψη των παραβιάσεων.

Οι 19 Αρμένιοι κρατούμενοι

Οι 19 Αρμένιοι κρατούνται στο σωφρονιστικό συγκρότημα Ουμπάκι, στην περιοχή Καραντάγκ του Μπακού. Οι 16 από αυτούς έχουν ήδη καταδικαστεί από το Στρατιωτικό Δικαστήριο του Μπακού, σε διαδικασίες τις οποίες η αρμενική πλευρά και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν χαρακτηρίσει άδικες και προσχηματικές. Μεταξύ των κρατουμένων βρίσκονται οκτώ πρώην πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, οι οποίοι συνελήφθησαν από τις αζερικές δυνάμεις τον Σεπτέμβριο του 2023, κατά την έξοδό τους από την περιοχή, μετά τη μαζική εκτόπιση περισσότερων από 120.000 Αρμενίων από τις πατρογονικές τους εστίες. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η εκτόπιση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εθνοκάθαρσης του Αρτσάχ από το Αζερμπαϊτζάν. Στις 5 Φεβρουαρίου 2026, το Στρατιωτικό Δικαστήριο του Μπακού καταδίκασε σε ισόβια κάθειρξη τον πρώην πρόεδρο του Αρτσάχ, Αραΐκ Χαρουτιουνιάν, τον πρώην υπουργό Εξωτερικών Ταβίντ Μπαμπαγιάν, τον πρώην πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης Ταβίτ Ισχανιάν, τον πρώην διοικητή του Στρατού Λεβόν Μνατσακανιάν και τον πρώην υπαρχηγό του Ταβίτ Μανούκιαν. Οι πρώην πρόεδροι του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, Αρκάντι Γουγκασιάν και Πάκο Σαχακιάν καταδικάστηκαν σε ποινές κάθειρξης 20 ετών. Ο πρώην υπουργός Επικρατείας Ρουμπέν Βαρντανιάν δικάστηκε ξεχωριστά και καταδικάστηκε σε 20 χρόνια κάθειρξη στις 17 Φεβρουαρίου 2026. Όσον αφορά τους υπόλοιπους κρατούμενους, οι άμαχοι Μαντάτ Παπαγιάν και Μελικσέτ Πασαγιάν καταδικάστηκαν σε 19 χρόνια κάθειρξη, ο Γκαρίκ Μαρτιροσιάν σε 18 χρόνια, οι Ταβίτ Αλαχβερντιάν και Λεβόν Μπαλαγιάν σε 16 χρόνια, ενώ οι Έρικ Γκαζαριάν, Γκουρκέν Στεπανιάν και Βασίλ Μπεγκλαριάν σε 15 χρόνια. Η Διεθνής Αμνηστία έχει χαρακτηρίσει τις καταδικαστικές αποφάσεις «παρωδία» και «χλεύη της δικαιοσύνης».

Καταγγελίες για τις συνθήκες κράτησης

Η παρέμβαση της Αρμενίας στον ΟΗΕ έρχεται μετά από μια σειρά καταγγελιών και αποκαλύψεων σχετικά με τις συνθήκες κράτησης των Αρμενίων στο σωφρονιστικό συγκρότημα Ουμπάκι. Την 1η Οκτωβρίου, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Ταβίντ Μπαμπαγιάν δημοσιοποίησε ηχητικό μήνυμα, στο οποίο υποστήριξε ότι η απόφαση του Εφετείου του Μπακού ήταν κατά 99,9% αντιγραφή της πρωτόδικης απόφασης. Παράλληλα, κατήγγειλε ότι τα επιχειρήματα της υπεράσπισής του λογοκρίθηκαν και δεν συμπεριλήφθηκαν στα πρακτικά της εφετειακής διαδικασίας. Στις 16 Σεπτεμβρίου, ο Ρουμπέν Βαρντανιάν απηύθυνε δημόσια έκκληση προς την Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Αζερμπαϊτζάν, Σαμπίνα Αλιγιέβα. Στην έκκλησή του κατέγραψε συγκεκριμένες παραβιάσεις της ίδιας της νομοθεσίας του Αζερμπαϊτζάν σχετικά με τη μεταχείριση των 19 κρατουμένων και ζήτησε από τις αρχές να εφαρμόζουν τους δικούς τους νόμους. Στις 4 Σεπτεμβρίου, η δικηγόρος Σιρανούς Σαχακιάν δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι Αρμένιοι κρατούμενοι έχουν υποστεί βασανιστήρια, με αποτέλεσμα να τους αφαιρεθούν διά της βίας από το δέρμα τατουάζ με σταυρούς, ενώ, σύμφωνα με την ίδια, έχουν υποχρεωθεί να διαβάζουν το Κοράνι. Η Σαχακιάν υποστήριξε ακόμη ότι οι κρατούμενοι βρίσκονται σε πλήρη απομόνωση από τους υπόλοιπους φυλακισμένους και ότι έχουν εμφανιστεί σε δικαστικές διαδικασίες φέροντας κατάγματα, τα οποία, σύμφωνα με τις καταγγελίες, προκλήθηκαν από ξυλοδαρμούς.

Χωρίς ανεξάρτητη πρόσβαση στους κρατούμενους

Τον Σεπτέμβριο του 2025, το Αζερμπαϊτζάν απέλασε τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, τερματίζοντας, σύμφωνα με το δημοσίευμα, την τελευταία ανεξάρτητη πρόσβαση στους Αρμένιους κρατούμενους. Τον Αύγουστο του 2023, ο πρώην εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, Λουίς Μορένο Οκάμπο, δημοσίευσε νομική γνωμοδότηση στην οποία υποστήριζε ότι ο εννιάμηνος αποκλεισμός του Αρτσάχ από το Αζερμπαϊτζάν, ο οποίος προηγήθηκε της επιχείρησης του Σεπτεμβρίου 2023, συνιστούσε γενοκτονία βάσει της Σύμβασης για τη Γενοκτονία. Στις 17 Νοεμβρίου 2023, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, με ψήφους 13 έναντι 2, διέταξε το Αζερμπαϊτζάν να διασφαλίσει ότι οι Αρμένιοι που είχαν εγκαταλείψει το Αρτσάχ μετά τις 19 Σεπτεμβρίου 2023 θα μπορούσαν να επιστρέψουν με ασφάλεια, χωρίς εμπόδια και χωρίς καθυστέρηση. Η υπόθεση των 19 Αρμενίων κρατουμένων εξακολουθεί, ως εκ τούτου, να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ανθρωπιστικά ζητήματα που συνδέονται με τις συνέπειες της σύγκρουσης στο Αρτσάχ και τις σχέσεις Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν.