Ενισχύεται περαιτέρω η στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών – Ανησυχίες για τον αντίκτυπο των ισραηλινών εξοπλισμών στην περιφερειακή ασφάλεια και την προοπτική ειρήνευσης στον Νότιο Καύκασο.
Η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία Elbit Systems φέρεται να εξασφάλισε σύμβαση ύψους 235 εκατομμυρίων δολαρίων για την προμήθεια προηγμένων κατευθυνόμενων ρουκετών ακριβείας και συστημάτων πολλαπλής εκτόξευσης πυραύλων στο Αζερμπαϊτζάν, ενισχύοντας περαιτέρω τη μακροχρόνια στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.
Η συμφωνία ανακοινώθηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου και επιβεβαιώθηκε από την Elbit Systems, η οποία δεν αποκάλυψε την ταυτότητα του αγοραστή, περιοριζόμενη στην αναφορά ότι πρόκειται για ευρωπαϊκή χώρα. Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα της ισραηλινής οικονομικής εφημερίδας Globes, η οποία επικαλείται πηγές με γνώση της υπόθεσης, ο πραγματικός αποδέκτης της συμφωνίας είναι το Αζερμπαϊτζάν.
Η τριετής σύμβαση περιλαμβάνει κατευθυνόμενες ρουκέτες ακριβείας EXTRA-MR, με δυνατότητα προσβολής στόχων σε αποστάσεις έως και 80 χιλιομέτρων, καθώς και συστήματα πολλαπλής εκτόξευσης πυραύλων PULS. Στο πακέτο περιλαμβάνονται επίσης πρόσθετα συστήματα πυροβολικού και υπηρεσίες υλικοτεχνικής υποστήριξης. Οι ακριβείς ποσότητες του εξοπλισμού που πρόκειται να παραδοθεί δεν έχουν γίνει γνωστές.
Το Ισραήλ βασικός προμηθευτής όπλων του Αζερμπαϊτζάν
Η νέα συμφωνία επιβεβαιώνει τη στρατηγική σημασία της αμυντικής συνεργασίας Ισραήλ–Αζερμπαϊτζάν, με το Ισραήλ να συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους προμηθευτές προηγμένων οπλικών συστημάτων του Μπακού. Η στρατιωτική ενίσχυση του Αζερμπαϊτζάν μέσω ισραηλινών εξοπλισμών έχει προκαλέσει επανειλημμένα ανησυχίες, ιδιαίτερα λόγω της χρήσης τέτοιων συστημάτων στις συγκρούσεις με την Αρμενία και στο Αρτσάχ.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), το Ισραήλ αντιστοιχούσε στο 69% των εισαγωγών κύριων οπλικών συστημάτων του Αζερμπαϊτζάν την περίοδο 2016–2020. Ισραηλινής προέλευσης μη επανδρωμένα αεροσκάφη, κατευθυνόμενα πυρομαχικά και άλλα προηγμένα οπλικά συστήματα χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Αρτσάχ το 2020.
Παράλληλα, η Διεθνής Αμνηστία έχει καταγράψει ενδείξεις χρήσης πυρομαχικών διασποράς τύπου M095, ισραηλινής κατασκευής, από τις αζερικές δυνάμεις εναντίον κατοικημένων περιοχών του Στεπανακέρτ κατά τη διάρκεια της ίδιας σύγκρουσης. Οι σχετικές αναφορές εντείνουν τους προβληματισμούς για τις ανθρωπιστικές συνέπειες της συνεχιζόμενης προμήθειας οπλικών συστημάτων στο Αζερμπαϊτζάν.
Επέκταση της ισραηλινής αμυντικής παρουσίας
Η συμφωνία για τα πυραυλικά συστήματα έρχεται σε συνέχεια μιας ακόμη σημαντικής εξέλιξης στην αμυντική συνεργασία των δύο χωρών. Η ισραηλινή εταιρεία Ari Arms εγκαινίασε πρόσφατα διευρυμένη μονάδα παραγωγής τυφεκίων στο Αζερμπαϊτζάν, παρουσία του προέδρου της χώρας, Ιλχάμ Αλίγιεφ, και ανώτερων αξιωματούχων του αμυντικού τομέα.
Η νέα εγκατάσταση θα παράγει τυφέκια τύπου M4, δυτικής σχεδίασης, στο πλαίσιο συνεργασίας με την αμυντική βιομηχανία του Αζερμπαϊτζάν. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν περιορίζεται στην αγορά έτοιμου στρατιωτικού εξοπλισμού, αλλά καταδεικνύει την προσπάθεια ανάπτυξης εγχώριας παραγωγικής ικανότητας, με μεταφορά ισραηλινής τεχνολογίας και τεχνογνωσίας.
Νέες ανησυχίες για την ασφάλεια στον Νότιο Καύκασο
Οι τελευταίες συμφωνίες έρχονται τρία χρόνια μετά τη στρατιωτική επιχείρηση του Αζερμπαϊτζάν στο Αρτσάχ, τον Σεπτέμβριο του 2023, η οποία οδήγησε στον μαζικό εκτοπισμό περισσότερων από 120.000 Αρμενίων από την ιστορική τους πατρίδα.
Μέχρι σήμερα, το δικαίωμα επιστροφής των εκτοπισμένων Αρμενίων, καθώς και άλλες κρίσιμες ανθρωπιστικές και πολιτικές εκκρεμότητες που συνδέονται με τη σύγκρουση, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η περαιτέρω ενίσχυση του οπλοστασίου του Αζερμπαϊτζάν με προηγμένα επιθετικά συστήματα αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για τη μεταβολή των στρατιωτικών ισορροπιών στον Νότιο Καύκασο. Παράλληλα, θέτει εκ νέου ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο των εξωτερικών προμηθευτών όπλων και τις επιπτώσεις των εξοπλισμών στις προοπτικές επίτευξης μιας βιώσιμης και διαρκούς ειρήνης στην περιοχή.
