Αρντάς Γιακουπιάν
Την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου, η Εθνοσυνέλευση της Αρμενίας μετατράπηκε σε πεδίο μάχης. Βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος «Πολιτική Σύμβαση», του Νικόλ Πασινιάν, και της αντιπολιτευόμενης παράταξης «Ισχυρή Αρμενία» ήρθαν στα χέρια, ανταλλάσσοντας γροθιές, κλωτσιές και σπρωξίματα, ακόμη και στους διαδρόμους του κοινοβουλίου.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η συμπλοκή διήρκεσε περίπου μισή ώρα, ενώ ο βουλευτής Βαχάν Αλεξανιάν εκτόξευσε καρέκλα προς την πλευρά των βουλευτών της αντιπολίτευσης. Οι εικόνες αυτές δεν συνιστούν απλώς ένα ακόμη επεισόδιο έντονης κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης. Αποτελούν εικόνες πολιτικής παρακμής και θεσμικού εξευτελισμού, που εκθέτουν διεθνώς την Αρμενία σε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο για το μέλλον της.
Αφορμή για τη σύγκρουση στάθηκε μια προσβλητική αντιπαράθεση ανάμεσα στον κυβερνητικό βουλευτή Ταρόν Τσαχογιάν και τον Ναρέκ Καραπετιάν, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας «Ισχυρή Αρμενία». Η αναφορά του Τσαχογιάν σε παλαιότερη δήλωση συγγενή του Καραπετιάν, σχετικά με τη δημιουργία υπουργείου που θα «ικανοποιούσε τις γυναίκες», περιείχε χλευαστικό και σεξουαλικό υπονοούμενο.
Η ένταση κλιμακώθηκε, ο Καραπετιάν αντέδρασε και η λεκτική αντιπαράθεση κατέληξε σε σωματική σύγκρουση, στην οποία ενεπλάκησαν και πολλοί άλλοι βουλευτές. Ανεξάρτητα από το ποιος προκάλεσε πρώτος την ένταση, τίποτε δεν δικαιολογεί τη μετατροπή του κοινοβουλίου σε ρινγκ. Οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι ενός λαού δεν βρίσκονται στην Εθνοσυνέλευση για να επιβάλλονται με τις γροθιές τους, να εκτοξεύουν καρέκλες ή να επιλύουν τις πολιτικές τους διαφορές με τη χρήση σωματικής βίας. Βρίσκονται εκεί για να νομοθετούν, να ελέγχουν την κυβέρνηση και να λογοδοτούν στους πολίτες.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η στάση του ίδιου του πρωθυπουργού. Αντί να καταδικάσει απερίφραστα τη βία και να ζητήσει αυτοσυγκράτηση από τους βουλευτές του, ο Νικόλ Πασινιάν υπερασπίστηκε τη συμπεριφορά τους, χαρακτηρίζοντάς την «αναλογική και σωστή».
Όταν ο επικεφαλής της κυβέρνησης αντιμετωπίζει με αυτόν τον τρόπο μια κοινοβουλευτική συμπλοκή, το ζήτημα υπερβαίνει την ευθύνη των πρωταγωνιστών της. Αφορά πλέον την πολιτική κουλτούρα που καλλιεργείται στην κορυφή της εξουσίας, καθώς και το μήνυμα που εκπέμπεται προς την κοινωνία.
Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο κατά την οποία η Αρμενία καλείται να λάβει αποφάσεις με μακροπρόθεσμες συνέπειες για την ασφάλεια, την οικονομία και τη γεωπολιτική της θέση. Μόλις μία ημέρα πριν από τη συμπλοκή, στις 28 Οκτωβρίου, η αρμενική Βουλή ενέκρινε, με 63 ψήφους υπέρ και 32 κατά, τη συμφωνία-πλαίσιο Αρμενίας–Ηνωμένων Πολιτειών για το πρόγραμμα TRIPP.
Η αντιπολίτευση είχε θέσει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τους όρους του έργου, την κυριαρχία της Αρμενίας, τα οικονομικά ανταλλάγματα και τις εγγυήσεις ασφαλείας. Είναι απαράδεκτο τα εύλογα ερωτήματα της αντιπολίτευσης να αντιμετωπίζονται ως ενόχληση και η κοινοβουλευτική αντιπαράθεση να μετατρέπεται σε αφορμή για προσωπικές επιθέσεις και άσκηση βίας. Όταν διακυβεύονται ζητήματα στρατηγικής σημασίας, η κυβέρνηση έχει αυξημένη υποχρέωση να απαντά με στοιχεία, διαφάνεια και σαφήνεια.
Είναι άραγε τόσο δύσκολο, 35 χρόνια μετά την ανεξαρτησία, οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι του αρμενικού λαού να έχουν κατανοήσει ότι η Εθνοσυνέλευση είναι ο ναός της δημοκρατίας, όπου διαμορφώνονται οι νόμοι της χώρας, και όχι ένα ρινγκ επίδειξης σωματικής δύναμης;
Οι καρέκλες μπορούν να αντικατασταθούν. Η αξιοπιστία των θεσμών, όμως, δεν αποκαθίσταται τόσο εύκολα. Η ντροπή δεν περιορίζεται στα έδρανα της Βουλής. Μεταφέρεται σε ολόκληρη την αρμενική κοινωνία και πλήττει τη διεθνή εικόνα της χώρας. Έναν λαό που έχει βιώσει πολέμους, απώλειες, εκτοπισμούς και βαθιές εθνικές δοκιμασίες, αλλά δικαιούται να απαιτεί από τους εκπροσώπους του υπευθυνότητα, πολιτικό πολιτισμό και σεβασμό στους θεσμούς.
Η Αρμενία δεν χρειάζεται πολιτικούς που επιδεικνύουν τη δύναμή τους με γροθιές, κλωτσιές και καρέκλες. Χρειάζεται ηγεσία που υπερασπίζεται τα εθνικά συμφέροντα με επιχειρήματα, διαφάνεια και αποφασιστικότητα. Χρειάζεται ένα κοινοβούλιο που ελέγχει την εξουσία, αντί να μετατρέπεται σε θέαμα βίας, και μια κυβέρνηση που απαντά στις δύσκολες ερωτήσεις, αντί να τις αντιμετωπίζει ως πολιτική ενόχληση.
Γιατί, όταν η Εθνοσυνέλευση μετατρέπεται σε πεδίο μάχης, δεν εξευτελίζονται μόνο οι πρωταγωνιστές της συμπλοκής. Εξευτελίζεται ο ίδιος ο θεσμός, τραυματίζεται η δημοκρατία και η ντροπή αντανακλάται σε όλους μας.
