Γιώργος Μενεσιάν- Διεθνολόγος
Την Δευτέρα 4 Μαΐου, στην πρωτεύουσα της Αρμενίας, το Γερεβάν, έλαβε χώρα η 8η Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (European Political Community). Η διεξαγωγή της Συνόδου στο Γερεβάν αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό γεγονός για τη μικρή Δημοκρατία του Καυκάσου για τους εξής λόγους:
Η Αρμενία στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών πολιτικών εξελίξεων
Αυτή ήταν η πρώτη φορά που πραγματοποιείται η Σύνοδος της EPC στον Νότιο Καύκασο, και αυτό αποτελεί απόδειξη της συνεχούς αναβάθμισης των σχέσεων Αρμενίας–ΕΕ. Παράλληλα με την EPC, πραγματοποιείται στις 4-5 Μαΐου η πρώτη Σύνοδος ΕΕ-Αρμενίας, ένα γεγονός εξίσου ιστορικής σημασίας. Η διπλή φιλοξενία και των δύο Συνόδων στο Γερεβάν αποτελεί ένα πολιτικό μήνυμα ευρωπαϊκής υποστήριξης προς την Αρμενία.
Η ΕΕ έχει από καιρό ενισχύσει την πολιτική και οικονομική υποστήριξή της προς τη χώρα. Το γεγονός αυτό εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο της αρμενικής προσπάθειας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ο δρόμος, ωστόσο, παραμένει μακρύς και δύσκολος. Επιπλέον, η αμέριστη υποστήριξη των Ευρωπαίων στον Αρμένιο πρωθυπουργό ως την μόνη φιλοευρωπαϊκή επιλογή, εν όψει των βουλευτικών εκλογών της 7ης Ιουνίου, ενέχει τους δικούς της κινδύνους.
Επισφράγιση της στροφής προς τη Δύση;
Υπό τον πρωθυπουργό Πασινιάν, η Αρμενία ακολουθεί επίσημα μια στρατηγική διαφοροποίησης της εξωτερικής της πολιτικής. Η κατεύθυνση είναι σαφής: για τη Σύνοδο μετέβησαν στο Γερεβάν ο Ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι και η επικεφαλής της εξόριστης λευκορωσικής αντιπολίτευσης, Τιχανόφσκαγια. Το πιο ενδιαφέρον: ο Ουκρανός πρόεδρος επισκέφθηκε μια χώρα όπου η ρωσική 102η Στρατιωτική Βάση στο Γκιουμρί παραμένει ενεργή με περίπου 3.000 στρατιώτες.
Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι η EPC αποτελεί ένα φόρουμ που ιδρύθηκε ακριβώς μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Αξιοσημείωτη είναι και η συμμετοχή, για πρώτη φορά στην ιστορία της EPC, μη ευρωπαϊκής χώρας: ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ παρέστη ως προσκεκλημένος, γεγονός που αντανακλά τη διευρυνόμενη γεωπολιτική διάσταση του φόρουμ. Αξίζει, τέλος, να αναφερθεί η συνάντηση Πασινιάν–Κούρτι (πρωθυπουργού του Κοσσυφοπεδίου) στο περιθώριο της Συνόδου, όπου συζητήθηκαν οι προοπτικές ανάπτυξης διμερών σχέσεων. Μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη, καθώς η Αρμενία δεν έχει αναγνωρίσει το Κοσσυφοπέδιο.
Αρμενία–Γαλλία Συμμαχία
Η EPC ξεκίνησε ως γαλλική πρωτοβουλία, και Γερεβάν–Παρίσι διατηρούν παραδοσιακά φιλικές σχέσεις. Τα τελευταία χρόνια, γίνονται συστηματικές προσπάθειες αναβάθμισης αυτών των σχέσεων σε στρατηγικό επίπεδο. Ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν έφτασε στο Γερεβάν μία μέρα νωρίτερα για κρατική επίσκεψη, ενώ στο πλαίσιό της θα υπογραφεί ολοκληρωμένη συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ των δύο χωρών.
Η Σύνοδος ως πλατφόρμα για τον τουρκο-αρμενικό διάλογο
Στο πλαίσιο της Συνόδου παρέστη ο Τούρκος Αντιπρόεδρος Τζεβντέτ Γιλμάζ. Αξίζει να θυμηθούμε ότι το τελευταίο διάστημα οι δύο χώρες έχουν θέσει τα θεμέλια για σταδιακό άνοιγμα των συνόρων και διμερή διασύνδεση: σε συμφωνίες που χρονολογούνται από το 2023 και επαναβεβαιώθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2025, περιλαμβάνονται η από κοινού αποκατάσταση της ιστορικής γέφυρας Ανί, η ανακατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Γκιουμρί–Καρς και η έναρξη νέων αεροπορικών δρομολογίων.
Συμπερασματικά
Η 8η Σύνοδος της EPC στο Γερεβάν δεν είναι απλώς μια ακόμη διπλωματική συγκυρία, αλλά ένα σημαντικό πολιτικό γεγονός. Μια μικρή χώρα του Νότιου Καυκάσου, με ρωσική στρατιωτική βάση στο έδαφός της και εκλογές στον ορίζοντα, φιλοξένησε σχεδόν 50 ηγέτες και συμμετείχε στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ατζέντας.
Ο δρόμος προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση παραμένει γεμάτος αβεβαιότητες (εσωτερικές, περιφερειακές και γεωπολιτικές). Γίνονται, όμως, βήματα και η Ε.Ε. φαίνεται να επενδύει στην Αρμενία.
