Ο εξοπλισμός παραμένει σχεδόν ο ίδιος από το 1987. Τα κρεβάτια,
αλλά και οι χώροι αναψυχής, δεν έχουν ανανεωθεί εδώ και δεκαετίες,
καθώς η έλλειψη χρηματοδότησης δεν επιτρέπει επενδύσεις
ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΓΚΟΖΗΣ
mikropragmata.lifo.gr
Στην Αρμενία, σε βάθος 235 μέτρων κάτω από το Γερεβάν λειτουργεί εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μία από τις πιο ασυνήθιστες μονάδες θεραπείας στον κόσμο. Πρόκειται για το Ρεπουμπλικανικό Κέντρο Σπηλαιοθεραπείας, που στεγάζεται μέσα στο ορυχείο αλατιού Avan και δέχεται ασθενείς με άσθμα, βρογχίτιδα, αλλεργίες και άλλες παθήσεις του αναπνευστικού.
Η κλινική ιδρύθηκε το 1987 και καταλαμβάνει περίπου 4.000 τετραγωνικά μέτρα υπόγειων στοών, όπου έχουν δημιουργηθεί θάλαμοι θεραπείας, χώροι ξεκούρασης, διάδρομοι περιπάτου και αίθουσες άσκησης. Ωστόσο, το μέλλον της παραμένει αβέβαιο, καθώς η κυβέρνηση της Αρμενίας διέκοψε πριν από μερικά χρόνια τη δημόσια χρηματοδότησή της, κρίνοντας ότι η σπηλαιοθεραπεία δεν πληροί τα κριτήρια της τεκμηριωμένης, βασισμένης σε επιστημονικά δεδομένα ιατρικής.
Η θεραπεία βασίζεται στο ιδιαίτερο μικροκλίμα του ορυχείου. Η θερμοκρασία παραμένει σταθερή στους 20 βαθμούς Κελσίου όλο τον χρόνο, χωρίς σκόνη, αλλεργιογόνα ή μεταβολές λόγω των καιρικών συνθηκών. Ο αέρας είναι πλούσιος σε ιόντα χλωριούχου νατρίου, ενώ το φυσικό πέτρωμα περιέχει και άλλα ιχνοστοιχεία που, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της μεθόδου, συμβάλλουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων του αναπνευστικού.
Οι ασθενείς παραμένουν στον υπόγειο χώρο πέντε ώρες την ημέρα για 20 συνεχόμενες ημέρες, χωρίς διακοπή, ώστε η θεραπεία να έχει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα. Κατά τη διάρκεια της παραμονής τους περπατούν, κάνουν ασκήσεις αναπνοής και γυμναστική, ενώ υπάρχουν ακόμη τραπέζια πινγκ πονγκ και μπιλιάρδου, ώστε οι πολύωρες συνεδρίες να είναι πιο ευχάριστες.
Οι γιατροί της μονάδας επισημαίνουν πάντως ότι η σπηλαιοθεραπεία δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή. Ασθενείς με άσθμα συνεχίζουν κανονικά τη θεραπεία που τους έχει συνταγογραφηθεί, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, εφόσον υπάρξει βελτίωση, μπορεί αργότερα να μειωθεί η δοσολογία των φαρμάκων. Σύμφωνα με τους ίδιους, αρκετά παιδιά παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση μετά την ολοκλήρωση του κύκλου θεραπείας.
Παρά τις θετικές εμπειρίες πολλών ασθενών, τα επιστημονικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα. Ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν μεγάλες κλινικές μελέτες που να αποδεικνύουν με σαφήνεια την αποτελεσματικότητα της μεθόδου, ενώ είναι δύσκολο να απομονωθεί η επίδρασή της από εκείνη της φαρμακευτικής αγωγής ή άλλων παραγόντων. Για τον λόγο αυτό, η σπηλαιοθεραπεία θεωρείται διεθνώς συμπληρωματική θεραπεία και όχι αυτόνομη ιατρική αντιμετώπιση.
Η διακοπή της κρατικής χρηματοδότησης είχε σοβαρές συνέπειες για τη λειτουργία της κλινικής. Ο αριθμός των ασθενών μειώθηκε από περισσότερους από 300 ετησίως σε περίπου 50, ενώ το προσωπικό περιορίστηκε δραστικά. Σήμερα, τα έσοδα προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από τους ίδιους τους ασθενείς, οι οποίοι πληρώνουν περίπου 10.000 ντραμ (περίπου 26 δολάρια) ανά επίσκεψη.
Η λειτουργία του κέντρου είναι ιδιαίτερα δαπανηρή, καθώς η πρόσβαση γίνεται αποκλειστικά με το ασανσέρ του ορυχείου, το οποίο χρησιμοποιείται και για τη μεταφορά αλατιού από τα έγκατα της γης. Ακόμη και όταν οι ασθενείς είναι ελάχιστοι, ο ανελκυστήρας πρέπει να λειτουργήσει, αυξάνοντας σημαντικά τα λειτουργικά έξοδα.
Παράλληλα, ο εξοπλισμός παραμένει σχεδόν ο ίδιος από το 1987. Τα κρεβάτια, αλλά και οι χώροι αναψυχής, δεν έχουν ανανεωθεί εδώ και δεκαετίες, καθώς η έλλειψη χρηματοδότησης δεν επιτρέπει επενδύσεις.
Την ίδια στιγμή, αρκετοί ειδικοί εκτιμούν ότι η μοναδική αυτή εγκατάσταση θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό πόλο ιατρικού τουρισμού για την Αρμενία. Σε μια περίοδο που χώρες όπως η Τουρκία και η Γεωργία επενδύουν δυναμικά στον συγκεκριμένο τομέα, η υπόγεια κλινική αλατιού θεωρείται από πολλούς ένα μοναδικό φυσικό πλεονέκτημα που θα μπορούσε να προσελκύσει επισκέπτες από το εξωτερικό.
Η κυβέρνηση, η οποία εξακολουθεί να διατηρεί μερίδιο στην εγκατάσταση, εξετάζει το ενδεχόμενο ιδιωτικοποίησής της, ελπίζοντας ότι ιδιώτες επενδυτές θα μπορέσουν να διασφαλίσουν τη συνέχιση της λειτουργίας της ή να τη μετατρέψουν σε κέντρο έρευνας και ιατρικού τουρισμού.
Μέχρι τότε, η υπόγεια κλινική του Avan παραμένει στο επίκεντρο της συζήτησης για το κατά πόσο οι εναλλακτικές θεραπείες μπορούν να έχουν θέση στα σύγχρονα δημόσια συστήματα υγείας.
