Την Παρασκευή 17 Ιουλίου πραγματοποιήθηκαν στο Γκιουμρί τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του θρυλικού Αρμένιου επαναστάτη και διανοούμενου Γκαρό Σασουνί, ως φόρος τιμής στη διαχρονική προσφορά του στον Αρμενικό Εθνικοαπελευθερωτικό Αγώνα.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε παρουσία κατοίκων της πόλης, εκπροσώπων κοινωνικών φορέων και πλήθους πολιτών. Το άγαλμα τοποθετήθηκε στη συμβολή των οδών Προσιάν και Καρεκίν Νζντέχ, σε ένα από τα κεντρικά σημεία του Γκιουμρί.
Ο Γκαρό Σασουνί υπήρξε εξέχουσα πολιτική και δημόσια προσωπικότητα, εθνικός ήρωας, νομικός και ιστορικός. Το 1919 εξελέγη βουλευτής της Πρώτης Δημοκρατίας της Αρμενίας, ενώ το 1920 διορίστηκε κυβερνήτης του Αλεξαντραπόλ (σημερινό Γκιουμρί).
Ως ένας από τους ιδρυτές και ηγετικά στελέχη του Αρμενικού Εθνικοαπελευθερωτικού Κινήματος, αφιέρωσε τη ζωή του στον αγώνα για την επιβίωση και την ελευθερία του αρμενικού λαού κατά την περίοδο της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Την περίοδο 1914–1915 ηγήθηκε των επιχειρήσεων στην περιοχή του Ταλίν, ενώ στη συνέχεια συμμετείχε στην καθοριστική μάχη του φρουρίου Ντασταντέμ, η οποία συνέβαλε αποφασιστικά στη νίκη του Σαρνταραμπάντ.
Ως κυβερνήτης της Σιράκ, εξαπέλυσε αδιάλλακτο αγώνα κατά της διαφθοράς. Όπως ανέφερε η διευθύντρια του Ιστορικού και Πολιτιστικού Μουσείου-Αποθέματος «Γκουμαϊρί», Ίνγκα Αβαγκιάν, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα κατάφερε να εξαλείψει εκτεταμένα φαινόμενα διαφθοράς, επιβάλλοντας αυστηρές κυρώσεις τόσο σε όσους προσέφεραν όσο και σε όσους αποδέχονταν δωροδοκίες.
Το χάλκινο άγαλμα, ύψους σχεδόν δυόμισι μέτρων, φιλοτεχνήθηκε από τον γλύπτη Μισάκ Μελκονιάν. Όπως εξήγησε ο ίδιος κατά την τελετή, το έργο ενσωματώνει τρία βασικά συμβολικά στοιχεία: η πίπα παραπέμπει στη βαθιά σκέψη και τον στοχασμό, το περιδέραιο συμβολίζει την ελευθερία, ενώ ο προτεταμένος δείκτης του δεξιού χεριού αποτυπώνει τη διορατικότητα και την ηγετική φυσιογνωμία του Σασουνί.
Η ανέγερση του μνημείου κατέστη δυνατή χάρη στη γενναιόδωρη συνεισφορά δύο ευεργετών: του Ασότ Νερσισιάν, προέδρου της οργάνωσης «Ζοραβάρ Σεμπούχ», και του Ιβάν Αλνταλτζιάν.
Στην ομιλία του, το μέλος της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής της Χαμαζκαΐν, Αρτασές Σαχμπαζιάν, υπογράμμισε ότι η εκδήλωση θα έπρεπε να είχε ακόμη μεγαλύτερη απήχηση στην Αρμενία, καθώς ο Γκαρό Σασουνί υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες προσωπικότητες της σύγχρονης αρμενικής ιστορίας και αναγνωρισμένος εθνικός ήρωας.
Όπως επισήμανε, ο Σασουνί ηγήθηκε του Αρμενικού Εθνικοαπελευθερωτικού Κινήματος για περισσότερες από δύο δεκαετίες, συμμετείχε ενεργά στην οικοδόμηση του αρμενικού κράτους και σε σημαντικές στρατιωτικές αναμετρήσεις, ενώ στη συνέχεια αφιέρωσε τη ζωή του στη διασπορά, υπηρετώντας ακούραστα τον αρμενικό λαό και την εθνική υπόθεση.
Ο Σαχμπαζιάν αναφέρθηκε επίσης στη μητέρα του Γκαρό Σασουνί, την Άννα, η οποία υπήρξε εξέχουσα μορφή της επαρχίας Σασούν στη Δυτική Αρμενία και διακρίθηκε ως γνωστή φενταΐ (αντάρτισσα και αγωνίστρια της ελευθερίας).
Στην τελετή παρευρέθηκε και ένας από τους τελευταίους μαθητές του Γκαρό Σασουνί, ο ηγετικό στέλεχος της Αρμενικής Επαναστατικής Ομοσπονδίας (ARF), Ντικράν Τζινμπασιάν, ο οποίος δήλωσε ότι αισθάνεται ιδιαίτερα τυχερός που διδάχθηκε από τον μεγάλο αυτόν δάσκαλο. Όπως ανέφερε, οφείλει στον Γκαρό Σασουνί τη βαθιά γνώση της αρμενικής λογοτεχνίας, της ιστορίας και την αφοσίωσή του στον αγώνα για τη δικαίωση της αρμενικής εθνικής υπόθεσης.
