24 Απριλίου 1915
111 χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη γενοκτονία των Αρμενίων — την πρώτη οργανωμένη και συστηματική εξόντωση πληθυσμού του 20ού αιώνα, με 1.500.000 θύματα.
111 χρόνια μετά, η Τουρκία παραμένει ατιμώρητη, αρνούμενη τα εγκλήματά της. Από τις γενοκτονίες Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων έως την παράνομη κατοχή στην Κύπρο και την απροκάλυπτη στήριξη στο Αζερμπαϊτζάν στα σχέδιά του για την εθνοκάθαρση του Αρτσάχ, η ιστορία της συνθέτει ένα βεβαρημένο και σκοτεινό ποινικό μητρώο.
Η ιστορική αλήθεια, παρά την άρνηση, δεν έχει σιγήσει. Δεκάδες κράτη και διεθνείς οργανισμοί έχουν προχωρήσει στην επίσημη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, αποδίδοντας, έστω και καθυστερημένα, ένα ελάχιστο χρέος στη μνήμη των θυμάτων και στη δικαιοσύνη. Ανάμεσά τους και η Ελλάδα, η οποία το 1996, με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων, αναγνώρισε επίσημα τη Γενοκτονία. Φέτος συμπληρώνονται 30 χρόνια από αυτή την ιστορική πράξη — μια πράξη ευθύνης, μνήμης και αλληλεγγύης, που συνδέει τον ελληνικό λαό με τον αρμενικό μέσα από κοινές ιστορικές εμπειρίες και αγώνες. Η αναγνώριση δεν αποτελεί απλώς μια συμβολική κίνηση· είναι ένα ουσιαστικό βήμα απέναντι στη λήθη και την άρνηση, ένα θεμέλιο για τη διεκδίκηση της δικαίωσης.
Ως παιδί, ακούγοντας τις ιστορίες των παππούδων και των γιαγιάδων μου — για σφαγές, λεηλασίες, διωγμούς και προσφυγιά — δεν μπορούσα να αντιληφθώ το βάρος των λέξεων, ούτε το μέγεθος των 1.500.000 θυμάτων. Με τα χρόνια, όμως, το μυαλό μου άρχισε να κατανοεί· να δίνει μορφή και νόημα σε όσα τότε έμοιαζαν μακρινά και ακατανόητα. Οι αφηγήσεις τους έπαψαν να είναι απλές ιστορίες και έγιναν ζωντανές μνήμες, κομμάτια μιας συλλογικής τραγωδίας που σημάδεψε βαθιά την ταυτότητά μας.
Και όμως — όσο η Τουρκία παραμένει ατιμώρητη, η ιστορία επαναλαμβάνεται.
Ξαναζούμε εθνοκαθάρσεις, όπως στο Αρτσάχ.
Το 2020, το Αζερμπαϊτζάν, με τη στήριξη της Τουρκίας, εξαπέλυσε πόλεμο εναντίον της Δημοκρατίας του Αρτσάχ, ολοκληρώνοντας την εθνοκάθαρση το 2023, έπειτα από εννιάμηνο αποκλεισμό. Ο τραγικός απολογισμός: 120.000 εκτοπισμένοι Αρμένιοι και πάνω από 3.000 νεκροί νέοι στρατιώτες. Παιδιά — συνομήλικοι ή και μικρότεροι από εμάς — που κλήθηκαν να υπερασπιστούν την πατρίδα τους, το δικαίωμά τους στην αυτοδιάθεση και την ειρηνική ζωή.
Η Αρμενία και η Δημοκρατία του Αρτσάχ έμειναν αβοήθητες, περικυκλωμένες ανάμεσα σε Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν, ως το μοναδικό εμπόδιο στην ολοκλήρωση των σχεδίων του παντουρκισμού.
Η Ευρώπη, εγκλωβισμένη σε οικονομικά συμφέροντα και ενεργειακές εξαρτήσεις, στάθηκε κατώτερη των περιστάσεων.
Και η διεθνής κοινότητα, για ακόμη μία φορά, σιωπά.
Σιωπά μπροστά στα οικονομικά συμφέροντα.
Σιωπά μπροστά στο φυσικό αέριο.
Σιωπά μπροστά στις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Η ιστορία, δυστυχώς, επαναλήφθηκε — με νέα πρόσωπα, αλλά την ίδια ουσία.
Έτσι, το καθεστώς του Αζερμπαϊτζάν συνεχίζει ανενόχλητο. Ακόμη και σήμερα κρατά 19 Αρμένιους πολιτικούς κρατούμενους, καταδικάζοντάς τους με εξοντωτικές ποινές, έπειτα από δίκες-παρωδία, κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς καμία δυνατότητα υπεράσπισης. Παράλληλα, επιχειρεί να σβήσει κάθε ίχνος αρμενικής ταυτότητας, καταστρέφοντας θρησκευτικά, πολιτιστικά και ιστορικά μνημεία του Αρτσάχ — διαπράττοντας, ουσιαστικά, πολιτιστική γενοκτονία.
Ο σκοπός παραμένει ο ίδιος: η εξαφάνιση κάθε αρμενικού στοιχείου.
Όσα κάποτε έμοιαζαν μακρινά, επαναλήφθηκαν μπροστά στα μάτια μας. Οι ιστορίες των παππούδων μας έγιναν ξανά πραγματικότητα. Άμαχοι στο έλεος καθεστώτων, διωγμοί που εκτυλίχθηκαν σαν εφιάλτης. Η γενιά μας έζησε την προσφυγιά.
Όμως, όπως το 1915, έτσι και τώρα, το σχέδιό τους θα αποτύχει.
111 χρόνια μετά, είμαστε ακόμη εδώ. Χτίσαμε τις κοινότητές μας, τις εκκλησίες και τα σχολεία μας. Μάθαμε τη γλώσσα και την ιστορία μας. Διατηρούμε τις παραδόσεις και τα έθιμά μας.
Παρούσα η Αρμενική Νεολαία Ελλάδος, που συμπληρώνει 80 χρόνια ζωής στη χώρα μας. Παρούσα σε κάθε δράση και κινητοποίηση — από το ενημερωτικό περίπτερο στην πλατεία Συντάγματος έως τις πορείες, αλλά και σε δεκάδες χώρες με χιλιάδες νέους. Με βασικό στόχο την οργάνωση της νεολαίας, την ανάδειξη του αρμενικού ζητήματος και τη στήριξη της Αρμενίας.
Κουβαλάμε το βάρος των προηγούμενων γενεών — εκείνων που αντικρίζουν στα μάτια μας το μέλλον. Έχουμε την ευθύνη να το παραδώσουμε ακμαίο στις επόμενες γενιές. Και θα ανταποκριθούμε.
Ο Αράμ Μανουκιάν, πρώτος πρωθυπουργός της ανεξάρτητης Αρμενίας το 1918, είχε πει:
«Είμαστε μόνοι μας και πρέπει να βασιζόμαστε αποκλειστικά στις δικές μας δυνάμεις, για να προστατεύσουμε τις πρώτες γραμμές και να αποκαταστήσουμε την τάξη στο εσωτερικό της χώρας».
Τα πρόσφατα γεγονότα αποδεικνύουν πως τα λόγια του είναι πιο επίκαιρα από ποτέ.
Επί αιώνες, ο λαός μας υπήρξε το μήλον της έριδος, αποτελώντας εμπόδιο σε επεκτατικά σχέδια. Προσπάθησαν να μας εξοντώσουν. Να σβήσουν κάθε ίχνος της ύπαρξής μας — πολιτιστικό, θρησκευτικό, ιστορικό.
Προσπάθησαν επανειλημμένα να μας θάψουν.
Δεν ήξεραν, όμως, ότι είμαστε σπόροι.
Όπου βρεθήκαμε, επιβιώσαμε και αναγεννηθήκαμε. Συνεχίσαμε να υπάρχουμε, να δημιουργούμε, να θυμόμαστε. Να αγωνιζόμαστε για την ιστορική αλήθεια και την τελική δικαίωση.
Απέτυχαν.
Είμαστε ακόμα εδώ.
Ο αγώνας συνεχίζεται.
