Το Ισραήλ απέσυρε από την ημερήσια διάταξη της Κνεσέτ την ψηφοφορία για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, ύστερα από πιέσεις του Αζερμπαϊτζάν. Σύμφωνα με την ισραηλινή εφημερίδα Haaretz, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου παρενέβη προσωπικά για να αποτρέψει την ψηφοφορία, έπειτα από επικοινωνία που είχε με σύμβουλο του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ.
Η παρέμβαση του Νετανιάχου έγινε αφού ο Χικμέτ Χατζίγιεφ, σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Αλίγιεφ, επικοινώνησε με το Γραφείο του Ισραηλινού Πρωθυπουργού εκ μέρους του Αζέρου προέδρου. Κατόπιν αυτού, Ισραηλινοί αξιωματούχοι διαβεβαίωσαν το Μπακού ότι το θέμα είχε αποσυρθεί από την ημερήσια διάταξη της Κνεσέτ και δεν θα τεθεί προς ψήφιση στις τελευταίες συνεδριάσεις της ολομέλειας πριν από τη θερινή διακοπή των εργασιών του κοινοβουλίου.
Η αποκάλυψη αυτή φωτίζει όσα μέχρι σήμερα παρουσιάζονταν απλώς ως μια διαδικαστική «αναστολή».
Στις 28 Ιουνίου, το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο είχε εγκρίνει ομόφωνα την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Ωστόσο, η απόφαση αυτή είχε χαρακτήρα κυβερνητικού ψηφίσματος και απαιτούσε την έγκριση της Κνεσέτ για να αποκτήσει ισχύ ως επίσημη κρατική πολιτική. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Haaretz, η ψηφοφορία δεν ματαιώθηκε λόγω έλλειψης χρόνου πριν από τη διακοπή των εργασιών του κοινοβουλίου, αλλά αποσύρθηκε σκόπιμα έπειτα από άμεσο αίτημα της κυβέρνησης του Αζερμπαϊτζάν.
Πώς μπλοκαρίστηκε η ψηφοφορία
Την πρωτοβουλία για την αναγνώριση είχε αναλάβει ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σαάρ, ο οποίος εισηγήθηκε το σχετικό ψήφισμα στο υπουργικό συμβούλιο, υποστηρίζοντας ότι δεν επρόκειτο για πράξη αντιποίνων κατά της Τουρκίας, αλλά για μια ηθική υποχρέωση. «Ποτέ δεν είναι αργά να πράξεις το σωστό», είχε δηλώσει.
Σύμφωνα με την πηγή της Haaretz, ήταν ο ίδιος ο Νετανιάχου, επικεφαλής της κυβέρνησης στην οποία συμμετέχει ο Σαάρ, που φρόντισε ώστε η πρόταση, παρότι είχε εγκριθεί ομόφωνα από το υπουργικό συμβούλιο, να μην φτάσει ποτέ προς ψήφιση στην ολομέλεια της Κνεσέτ.
Το γραφείο του Σαάρ, απαντώντας στην εφημερίδα, διέψευσε ότι η ψηφοφορία ακυρώθηκε εξαιτίας παρέμβασης του Νετανιάχου, χωρίς όμως να δώσει οποιαδήποτε άλλη εξήγηση για το γιατί δεν εισήχθη στην Κνεσέτ. «Υπάρχει κυβερνητική απόφαση [για την αναγνώριση της γενοκτονίας], η οποία εγκρίθηκε ομόφωνα. Δεν πρόκειται να αλλάξει και αυτό είναι το σημαντικό και ιστορικό γεγονός», ανέφερε η ανακοίνωση. Τόσο το γραφείο του Νετανιάχου όσο και ο Χατζίγιεφ δεν απάντησαν στα αιτήματα της Haaretz για σχολιασμό.
Η στρατηγική συμμαχία Ισραήλ–Αζερμπαϊτζάν
Η κυβέρνηση που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, παρενέβη στις διαδικασίες του ισραηλινού κοινοβουλίου για να αποτρέψει την ψηφοφορία ήταν εκείνη του Αζερμπαϊτζάν — του ίδιου κράτους που, τον Σεπτέμβριο του 2023, χρησιμοποίησε ισραηλινά οπλικά συστήματα κατά τη στρατιωτική επιχείρηση στο Αρτσάχ (Ναγκόρνο-Καραμπάχ), η οποία οδήγησε στην αναγκαστική έξοδο περισσότερων από 120.000 Αρμενίων από την περιοχή μέσα σε λίγες ημέρες.
Το Ισραήλ θεωρεί πλέον το Μπακού έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς του εταίρους, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Haaretz, η στενή αυτή σχέση αποδείχθηκε αρκετά ισχυρή ώστε να υπερισχύσει ακόμη και μιας απόφασης που είχε ήδη εγκριθεί από την ίδια την ισραηλινή κυβέρνηση.
Οι δεσμοί των δύο χωρών είναι ιδιαίτερα στενοί. Το αζερικό αργό πετρέλαιο κάλυψε περίπου το 46% των εισαγωγών πετρελαίου του Ισραήλ το 2025, αποτελώντας τη σημαντικότερη πηγή εφοδιασμού του. Αντίστοιχα, το Ισραήλ έχει προμηθεύσει περίπου το 70% των βασικών εισαγωγών οπλικών συστημάτων του Αζερμπαϊτζάν κατά τα χρόνια των συγκρούσεών του με την Αρμενία, συμπεριλαμβανομένων περιφερόμενων πυρομαχικών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στο πεδίο των επιχειρήσεων. Το CNN έχει επίσης μεταδώσει ότι ισραηλινές δυνάμεις έχουν χρησιμοποιήσει αζερικό έδαφος σε επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Η δυσαρέσκεια του Μπακού είχε ενταθεί ήδη εδώ και εβδομάδες. Η ισραηλινή ιστοσελίδα Ynet ανέφερε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι το Αζερμπαϊτζάν θεωρούσε την αναγνώριση της Γενοκτονίας ως «υπέρβαση κόκκινης γραμμής» από την πλευρά του Ισραήλ, εκτιμώντας ότι η Ιερουσαλήμ δεν ανταπέδωσε τη στήριξη που είχε προσφέρει το Μπακού κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα. Σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους, η κρίση στις διμερείς σχέσεις ήταν πολύ βαθύτερη απ’ ό,τι είχε γίνει αντιληπτό δημόσια.
Η πεποίθηση του Αζερμπαϊτζάν ότι η πρόταση θα αποσυρόταν αποτυπώθηκε ακόμη και δημόσια. Η αζερική ιστοσελίδα Haqqin.az δημοσίευσε, περίπου δέκα ημέρες πριν από την αποκάλυψη της Haaretz, άρθρο στο οποίο υποστήριζε ότι το Ισραήλ είχε «λάβει υπόψη» τις ανησυχίες του Μπακού. Επικαλούμενο πηγές με γνώση της υπόθεσης, ανέφερε ότι οι θέσεις του Αζερμπαϊτζάν είχαν μεταφερθεί στην ισραηλινή κυβέρνηση, η πρωτοβουλία είχε ανασταλεί και ουσιαστικά «ενταφιαστεί», ενώ είχαν ληφθεί μέτρα ώστε να μην επανέλθει.
Μια μακρά ιστορία υπαναχωρήσεων
Το ψήφισμα που είχε εγκρίνει το υπουργικό συμβούλιο προέβλεπε την επίσημη αναγνώριση από το Ισραήλ της Γενοκτονίας των Αρμενίων — της συστηματικής εξόντωσης περίπου 1,5 εκατομμυρίου Αρμενίων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά και μετά το 1915 — καθώς και την καταδίκη κάθε προσπάθειας άρνησης, υποβάθμισης ή διαστρέβλωσης των ιστορικών γεγονότων. Με την απόφαση αυτή, το Ισραήλ θα εντασσόταν στις 32 χώρες που έχουν αναγνωρίσει, με διάφορες μορφές, τη Γενοκτονία των Αρμενίων.
Το συγκεκριμένο επεισόδιο, ωστόσο, εντάσσεται σε ένα μακρύ ιστορικό αποτυχημένων προσπαθειών αναγνώρισης, οι οποίες κατέρρευσαν υπό τις πιέσεις τόσο της Άγκυρας όσο και του Μπακού.
Η στάση του ίδιου του Νετανιάχου παραμένει αντιφατική. Πέρυσι, σε συνέντευξή του στο podcast του Αμερικανού επιχειρηματία Πάτρικ Μπετ-Ντέιβιντ, είχε αναγνωρίσει τη Γενοκτονία των Αρμενίων και, όταν ο συνομιλητής του εξέφρασε την έκπληξή του για το γεγονός ότι το Ισραήλ δεν την έχει αναγνωρίσει επίσημα, απάντησε ότι «νομίζει πως η Κνεσέτ έχει ήδη εγκρίνει σχετικό ψήφισμα». Στην πραγματικότητα, κάτι τέτοιο δεν είχε συμβεί.
Από το 2011, η Κνεσέτ έχει πραγματοποιήσει κατά καιρούς συζητήσεις και εκδηλώσεις μνήμης για τη Γενοκτονία των Αρμενίων, χωρίς όμως να έχει προχωρήσει ποτέ σε επίσημη αναγνώριση σύμφωνα με το ισραηλινό δίκαιο. Το 2018, η τότε πρόεδρος του κόμματος Meretz, Ταμάρ Ζάντμπεργκ, είχε προτείνει σχετική συζήτηση και ψηφοφορία, αλλά απέσυρε την πρόταση όταν η κυβέρνηση και το υπουργείο Εξωτερικών απαίτησαν να αντικατασταθεί ο όρος «γενοκτονία» με τις λέξεις «τραγωδία» ή «θηριωδίες κατά του αρμενικού λαού». Η ίδια αρνήθηκε να αποδεχθεί την αλλαγή.
Με την Κνεσέτ να έχει πλέον διακόψει τις εργασίες της έως τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, η επίσημη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων εξακολουθεί να εξαρτάται όχι από τα ιστορικά γεγονότα, αλλά από το κατά πόσο μια μελλοντική ισραηλινή κυβέρνηση θα είναι διατεθειμένη να αψηφήσει τις πιέσεις ενός από τους στενότερους στρατηγικούς της συμμάχους.
Αν προορίζεται για δημοσίευση σε ειδησεογραφική ιστοσελίδα, μπορεί να γίνει ακόμη πιο δημοσιογραφικό, με πιο σύντομες παραγράφους και ύφος που θυμίζει ΑΠΕ ή διεθνή πρακτορεία.
Πηγή: zartonkmedia.com
