Στις 18 Ιουλίου 1938 εκτελείται ο Βαχάν Τοτοβέντς λογοτέχνης, δημοσιογράφος και επαναστάτης, στο πλαίσιο της «Μεγάλης Εκκαθάρισης» του Στάλιν.
Ο Τοτοβέντς γεννήθηκε το 1894 στο Μεζρέ, μια μικρή πόλη ανάμεσα στο Χαρπούτ και το Μαμουρέτ-ουλ-Αζίζ (σημερινό Έλαζιγ) της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ήταν γόνος εύπορης οικογένειας που είχε εγκατασταθεί στην περιοχή τον 18ο αιώνα από το Αγκν ή Εργίν (σημερινό Κεμαλίγιε).
Έμαθε τα πρώτα γράμματα στο Κεντρικό Εθνικό Κολέγιο, ένα σημαντικό σχολείο της γενέτειράς του, στο οποίο είχε ως καθηγητές τους Ρουπέν Ζαρταριάν και Χαρουτιούν Τελγκαντεντσί.
Μετά την ολοκλήρωση της φοίτησής του μετέβη το 1908 στην Κωνσταντινούπολη, όπου εξέδωσε τα πρώτα έργα του και ακολούθως στο Παρίσι και τις ΗΠΑ. Κατά την παραμονή του στις Ηνωμένες Πολιτείες σπούδασε από το 1912 μέχρι το 1915, λογοτεχνία, ιστορία και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν.
Το 1915 κατατάχθηκε μαζί με άλλους Αρμένιους της Αμερικής στις Αρμενικές Εθελοντικές Μονάδες που πολέμησαν στο πλευρό του ρωσικού στρατού εναντίον των Οθωμανών κατά την εκστρατεία του Καυκάσου και έλαβε μέρος στην υπεράσπιση του Βαν, ενώ αργότερα συμμετείχε στις προσπάθειες μετεγκατάστασης των Αρμενίων προσφύγων.
Τα επόμενα χρόνια αρθρογραφούσε στην αρμενική εφημερίδα «Αρμενία» της Τιφλίδας η οποία ελεγχόταν από τον στρατηγό Αντρανίκ Οζανιάν, του οποίου μάλιστα διετέλεσε και γραμματέας. Τον Μάιο του 1920 μετέβη πρώτα στην Κωνσταντινούπολη και στη συνέχεια στις ΗΠΑ.
Επέστρεψε στην Αρμενία το 1922, σχεδόν δύο έτη μετά την προσχώρηση της χώρας στη Σοβιετική Ένωση. Η συγκεκριμένη εξέλιξη γέμιζε τον Τοτοβέντς με μεγάλες προσδοκίες, καθώς ήδη από τα προηγούμενα χρόνια είχε εκφράσει την πεποίθηση πως η σωτηρία του αρμενικού έθνους εξαρτιόταν από τον ρωσικό παράγοντα και την Οκτωβριανή Επανάσταση.
Κατά τα πρώτα χρόνια του κομμουνιστικού καθεστώτος, λόγω της ελαστικότητας των ντόπιων ηγετών, επετράπη στον Τοτοβέντς να εκφράζει ελεύθερα και τις πατριωτικές του απόψεις.
Ωστόσο η κατάσταση άλλαξε άρδην κατά την περίοδο των σταλινικών διώξεων. όταν ο Τοτοβέντς συνελήφθη μαζί με άλλους Αρμένιους διανοούμενους εκτελέστηκε το 1938 στο πλαίσιο της «Μεγάλης Εκκαθάρισης».
Η συγγραφική δραστηριότητα του Τοτοβέντς εγκαινιάστηκε κατά την περίοδο των μαθητικών του χρόνων στο Μεζρέ, όπου συνέγραψε τα πρώτα του ποιήματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα του σχολείου του. Τα πρώτα του έργα εκδόθηκαν το 1908 στην Κωνσταντινούπολη, ενώ η συγγραφική του δραστηριότητα περιλαμβάνει νουβέλες, διηγήματα, λογοτεχνικά άρθρα, δοκίμια κ.ά.
Ενδεικτικά έργα του συγγραφέα: Ερείπια (1908): το πρώτο έργο του Τοτοβέντς. Εκδόθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Η θεία μου (1916): κοινωνικό διήγημα. Η ζωή στον παλιό ρωμαϊκό δρόμο (1930): νουβέλα αυτοβιογραφικού περιεχομένου. Δύο σπαθιά (1930): θεατρικό έργο. Καμμένα χαρτιά (1934): νουβέλα αυτοβιογραφικού περιεχομένου.
Πηγή: wikipedia
