Հայրերու օրուան առիթով

0
59

Ա՜խ, հայ­րիկ…
ե­րա­նի՜ քիչ մը եւս քովս ըլ­լա­յիր…

ՄԻՆՍԱՐ

«Այդ օ­րը, քե­զի մէկ ա­ւե­լի չի՛ ցաւց­ներ, ո­րով­հե­տեւ չի՛ կրնար մէկ ա­ւե­լի ցաւց­նել:
«­­Յի­շո­ղու­թիւն­ներդ են, որ վէրքդ կը փո­րեն»:
Ծ­նողքդ կորսն­ցու­ցած օրդ:
­­Նա­մա­նա­ւանդ՝ ե­թէ «մեկ­նո­ղը» քու սի­րե­լի հայ­րիկդ ըլ­լայ:
­­Հայ­րիկդ, որ մի՛շդ քովդ կ­­՚ըլ­լար: ­­Կը խնա­մէր, կը զգու­շա­նար, ամ­բողջ աշ­խար­հը, ինչ­պէս նաեւ նոյ­նիսկ քու անձդ, քե­զի կը ծա­նօ­թաց­նէր:
­­Քա­նի տա­րի­ներ ալ անց­նին, ցա­ւը մի՜շտ նոյ­նը կը մնայ:
­­Յա­ջոր­դող գրու­թիւ­նը՝ ճիշդ ա՛յդ ցաւն է, որ կը նկա­րագ­րէ:

* * *

Շատ ժա­մա­նակ չէ ան­ցած այդ ­­Շա­բաթ օ­րէն, երբ բա­րե­կամ մը ին­ծի ը­սաւ՝
«Ինչ ա­նու­շիկ մարդ մըն է քու հայ­րիկդ, բա­րե­կամ­նե­րուդ նոյ­նիսկ ու­շադրու­թիւն կ­­՚ը­նէ»:
­­Չեմ յի­շեր, թէ ճիշդ ինչ պա­տաս­խա­նե­ցի ի­րեն: Վս­տահ՝ «խե­լա­ցի» ցի­տատ (մէջ­բե­րում) մը ը­րի:
Ան­կէ ետք, կար­ծես ճեղք մը բա­ցո­ւե­ցաւ ան­ցեա­լին եւ ներ­կա­յին մի­ջեւ եւ ե­րե­ւան ե­լան մոռ­ցո­ւած պա­հեր ու պատ­կեր­ներ, մտքիս մէկ ան­կիւ­նը ար­ձա­նագ­րո­ւած ու յի­շո­ղու­թե­նէս բո­լո­րո­վին վրի­պած:
­­Մօ­տա­ւո­րա­պէս՝ եօ­թը կամ ու­թը տա­րե­կան էի:
­­Տո­ղանց­քի մը ժա­մա­նակ, ես գե­ղե­ցիկ, դե­ղին հա­գուստ մը հա­գած, իսկ ինքն ալ՝ ծո­վա­ծա­ւալ բազ­մու­թեան մէջ, ամ­րօ­րէն ձեռքս բռնած:
Ա­պա­հո­վու­թիւն…
­­Կա­խար­դա­կան ի­մաստ մը բո­լո­րի՛ս հա­մար:
­­Նա­մա­նա­ւանդ, աղջ­կայ մը հա­մար:
­­Ճիշ­դը չեմ յի­շեր, ե­թէ քիչ մը ա­ռաջ եւ կամ ալ քիչ մը ետքն էր, յու­նա­կան կղզիէ մը մեր վե­րա­դար­ձի ճամ­բուն, երբ պա­հու մը սկսան ա­կանջ­ներս բզզալ:
­­Կը տես­նես, օ­դա­նա­ւով իմ ա­ռա­ջին ճամ­բոր­դու­թիւնս էր:
­­Հե­կե­կա­լով գիր­կը ին­կայ…
Ա՜խ… այդ բա­լա­սա՜ն գիր­կը…
Այդ օ­րէն սկսեալ՝ բազ­մա­թիւ ան­գամ­ներ ճամ­բոր­դե­ցինք միա­սին: ­­Հայր ու աղ­ջիկ՝ Եւ­րո­պա­յի, ինչ­պէս նաեւ ­­Լա­տին Ա­մե­րի­կա­յի գրե­թէ մե­ծա­գոյն մա­սը պտտե­ցանք:
­­Վար­ժո­ւե­ցայ իր սո­վո­րու­թիւն­նե­րուն, ո­րոնք փոքր տա­րի­քիս ին­ծի չա­փա­զանց կը ջղայ­նաց­նէին: Այ­սօր սա­կայն, 36 տա­րե­կա­նիս, ամ­բող­ջու­թեամբ իւ­րա­ցու­ցած եմ:
Օ­դա­կա­յա­նը ներ­կայ ըլ­լալ թռիչ­քէն գո­նէ 2-3 ժամ ա­ռաջ:
­­Միշտ պա­տու­հա­նին մօ­տը նստիլ եւ ա­սոնց նման լե­ցուն ու­րիշ մանր-մունր բա­ներ:
­­Մին­չեւ այ­սօր կը յի­շեմ, 1993-ի ­­Նոր ­­Տա­րո­ւան գի­շե­րը ին­ծի ը­սած իր մէկ խօս­քը:
«­­Մէկ որ հի­մա ա­ռի­թը ու­նիս, հօրդ հետ ա­ղո­ւոր մը պտտէ: ­­Դե­րեւս ա­մու­սին մը կ­‘առ­նես, որ ու­ժը չու­նե­նար քե­զի ա­սանկ պտտցնե­լու: ­­Մար­դուն քի­թէն-բե­րա­նէն չբե­րես»:
Ա­յո: ­­Հօրս հա­մար իր ու­նե­ցա­ծը, եր­բե՛ք ար­ժէք չու­նէր:
«­­Կա­րե­ւո­րը աղ­ջիկս՝ խնդալ եւ եր­ջա­նիկ ըլ­լալն է», — կ­­՚ը­սէր միշտ:
­­Հայ­րի­կիս հետ միա­սին, բա­ւա­կան բա­ներ ը­րինք:
­­Միա­սին աշ­խա­տե­ցանք, միա­սին մեծ­ցանք, միա­սին ապ­րե­ցանք: ­­Սոր­վե­ցանք նոյն լե­զուն խօ­սիլ եւ մէկս միւ­սին ան­խօս դա­դար­նե­րը «կար­դալ» ու յար­գել:
«­­Հայ­րիկ՝ հա­ճիս ին­ծի հոս շուր­ջը, պզտիկ պտոյտ մը տար»:
Այ­սինքն՝ ­­Զէա, ­­Փաշ­հա­լի­մա­նի ու վեր­ջա­ւո­րու­թեան` Saint Paul:
­­Գի­տէր, որ դպրո­ցիս ա­ռա­ջին պա­հը պի­տի կորսնց­նէի:
­­Սա­կայն եւ այն­պէս ու­զածս կ­­՚ը­նէր, ա­ռանց եր­բե՛ք պատ­ճա­ռը հարց­նե­լու:
­­Տե­սակ մը… «յան­ցան­քիս» մեղ­սա­կից կը դառ­նար:
­­Բայց ես ալ իր­մէ եր­բե՛ք բա­ցատ­րու­թիւն­ներ չէի ու­զեր, երբ մէ­կու մը մա­սին ին­ծի կ­­՚ը­սէր՝
«­­Շի­տա­կը, շատ ալ ար­ժէ­քա­ւոր մէ­կը չե­րե­ւար կոր, ա­նանկ չէ՞»:
Ա­ռանց եր­կար-բա­րակ զրու­ցել գի­տէի:
­­Դե­րեւս այս մէ­կը, հօր ու աղջ­կան մի­ջեւ տե­ղի ու­նե­ցած սո­վո­րա­կան յա­րա­բե­րու­թեան մը կը նմա­նի:
Այս յա­րա­բե­րու­թիւ­նը սա­կայն… ցա­ւա­լի է­ջէր ալ ու­նի:
Ինքն է՝ ա­մե­նա­խիստ դա­տա­ւո­րը:
Ինքն է՝ յե­տին հասկ­ցո­ղը, ե­թէ ան­շուշտ եր­բեք կա­րո­ղա­նայ հասկ­նալ, որ այ­լեւս մեծ­ցած ես:
Ինքն է՝ որ պի­տի շա­րու­նա­կէ ա­լե­կոր­ծանդ ըլ­լալ: Եւ երբ հաս­նի օ­րը, որ այ­լեւս պի­տի չկա­րո­ղա­նայ… այն ժա­մա­նակ սաս­տիկ պի­տի ջղայ­նա­նայ:
­­Դուն չես կրնար հասկ­նալ թէ ի՞նչ սխալ ը­րած ես, ո­րով­հե­տեւ կը սկսի ա­մէ­նա­փոքր բա­նին հա­մար, ժա­մե­րով հետդ վի­ճա­բա­նիլ:
Ո­րով­հե­տեւ՝ ո­րե­ւէ բան ի­րեն չի գո­հացներ:
Ո­րով­հե­տեւ՝ ո­րե­ւէ բան ի­րեն բա­ւա­րար չէ:
­­Հօր ու աղջ­կան մի­ջեւ տե­ղի ու­նե­ցած վէ­ճե­րը այն­քան սուր են, որ կը կար­ծես թէ այս եր­կու­քը ի­րար թշնա­մի են… ի­րար կ­՚ա­տեն:
­­Բայց նոյ­նիսկ այս հո­գե­կան նա­խա­տին­քը… ան­կեղծ սի­րոյ զուտ ար­տա­յայ­տու­թիւն մըն է:
­­Մի մտա­հո­գո­ւիր:
­­Պար­զա­պէս… դուն եր­բե՛ք պի­տի չդադրիս, իր փոք­րիկ աղջ­նա­կը ըլ­լա­լէ:
­­Պար­զա­պէս… այս ձե­ւով կը ջա­նայ իր տկա­րու­թիւ­նը պա­հել:
­­Պար­զա­պէս… քե­զի տա­կա­ւին կը հո­գայ, կը խնա­մէ, հոգդ ու­նի:
­­Պար­զա­պէս… քե­զի եր­բե՛ք պի­տի չ­­՚ը­սէ, թէ տա­կա­ւին վրադ կը թո­ղայ:
­­Պար­զա­պէս… կը վախ­նայ:
­­Դուն սա­կայն պէտք չէ եր­բե՛ք ցոյց տաս, թէ այդ մէ­կը հասկ­ցած ես:
­­Չեմ գի­տեր, թէ տղու մը հա­մար, հայ­րը ինչ ար­ժէք ու­նի: Կր­նամ սա­կայն ձե­զի վստա­հեց­նել, թէ ա­ռա­քի­նի ու բա­րի հայր մը, ան­ծայ­րա­ծիր ար­ժէք ու­նի աղջ­կայ մը հա­մար:
Իր հա­ւա­սա­րակշ­ռու­թիւնն է:
Է­րիկ մար­դու կա­տա­րեալ տի­պարն է:
­­Պի­տի ջա­նայ հօ­րը նման անձ մը գտնել, իր ամ­բողջ կեան­քը հե­տը անց­նե­լու հա­մար:
Եւ ե­թէ չյա­ջո­ղի նման մէ­կը գտնե­լու, իր մանչ զա­ւա­կը պի­տի մեծց­նէ հօ­րը կեր­պա­րով:
Աղջ­կայ մը հա­մար բա­րի ու ազ­նիւ հայ­րը, իր ա­պա­հո­վու­թիւնն է, իր զօ­րու­թիւնն է:
Այն տա­քուկ գիրկն է, ո­րուն մէջ միշտ անվ­տանգ պի­տի զգայ:
­­Գի­տէ, որ՝ «կը սի­րեմ»-ը, հա­զո­ւա­գիւտ ան­գամ­ներ պի­տի լսէ:
­­Դե­րեւս… եր­բե՛ք ալ չլսէ:
­­Բայց պի­տի զգայ ա­մէ՛ն օր, ա­մէ՛ն վայր­կեան:
Ամ­բող­ջո­վին ա­զատ զգա­լու իր խա­բու­սիկ պա­հանջքն է:
­­Հայ­րը ի­րեն այն­քա՜ն զօ­րա­ւոր ար­մատ­ներ տո­ւած է, որ որ­քան ալ թա­փա­ռի, վեր­ջա­ւո­րու­թեան մի՛շտ պի­տի գտնէ, իր տուն վե­րա­դառ­նա­լու ճամ­բան:
­­Պէտք չու­նի իր ներ­կա­յու­թիւ­նը պա­հան­ջե­լու: ­­Միշտ հոն է, յար­մար լու­ծում մը տա­լու հա­մար:
Եւ երբ ­­Յու­լի­սի տաք կէ­սօր մը ի­րեն լուր պի­տի տան, որ՝
«Ե­կուր… հայ­րի­կը… հայ­րի­կը կը մեկ­նի»:
­­Միակ բա­նը, որ պի­տի կա­րո­ղա­նայ ը­սել, պի­տի ըլ­լայ՝
«Աս­տո­ւա՜ծ իմ, ո՛չ տա­կա­ւին, ո՛չ տա­կա­ւին»:
Եր­բե՛ք պատ­րաստ պի­տի չըլ­լայ հայ­րի­կէն բաժ­նո­ւե­լու:
­­Միշտ, քիչ մը եւս ժա­մա­նակ պի­տի խնդրէ:
Եւ ե­թէ բախ­տա­ւոր ըլ­լայ եւ կամ ալ՝ ե­թէ ճա­կա­տա­գի­րը ի­րեն օրհ­նած ըլ­լայ, ա­նե­րե­ւոյթ ուժ մը այս իր վեր­ջին խնդրան­քը լսե­լով, քիչ մը եւս ժա­մա­նակ պի­տի «նո­ւի­րէ» իր հայ­րի­կին:
­­Ժա­մա­նա­կի տե­ւո­ղու­թեան փոքր «պար­գեւ» մը, քա­նի մը նոր ու թարմ յի­շո­ղու­թիւն­նե­րով լեց­նե­լու հա­մար:
­­Քիչ մը ժա­մա­նակ եւս իր սի­րե­լի հայ­րի­կին հետ:
Իր կեան­քի ան­փո­խա­նա­կե­լի ըն­կե­րին հետ:
­­Մին­չեւ այդ օ­րը, երբ պի­տի միա­նայ մէ­կու մը, ո­րուն ա­ջակ­ցու­թեամբ՝ պի­տի կա­րե­նայ լիաց­նել հայ­րի­կին թո­ղած բա­ցը:
­­Դուք այ­սինքն, ին­չո՞ւ կը կար­ծէք թէ կին մը, քա­նի տա­րե­կան ալ որ ըլ­լայ, որ­քան ան­կախ եւ ճար­տար ալ ըլ­լայ, մի՜շտ կը ժպտայ երբ ի­րեն կը կան­չէք՝
«Աղջ­նակս»…

minsar55@gmail.com