100ա­մեա­կի տա­րի

100ա­մեա­կի տա­րի

0
429

ԳՐԻԳՈՐ ԴԱՒԻԹԵԱՆ

­Նոր բա­ցո­ւող տա­րին՝ 2018ը յատ­կան­շո­ւած է գլխա­ւո­րա­բար ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան հռչակ­ման 100ա­մեա­կի յո­բե­լեա­նով։ Կ­՚ը­սեմ՝ գլխա­ւո­րա­բար, ո­րով­հե­տեւ «­Մա­յիս 28»ը ի­րա­կա­նու­թեան մէջ իր մէջ կը նե­րա­ռէ 100ա­մեակ տօ­նող բազ­մա­թիւ դէպ­քեր, դէմ­քեր եւ հաս­տա­տու­թիւն­ներ։
Այս տա­րի հա­րիւ­րա­մեակն է մաս­նա­ւո­րա­բար հա­յոց պե­տա­կա­նու­թեան վե­րա­կանգ­նու­մին, որ ար­դիւնքն էր բա­ւա­կան դժո­ւար ու եր­կա­րա­տեւ եր­կուն­քի, եր­կունք՝ որ սկսաւ ­Զար­թօն­քի Շր­ջա­նով, անց­նե­լով ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի ֆե­տա­յա­կան շրջա­նի բո­վէն, բայց մա­նա­ւանդ այդ եր­կուն­քը ու­նե­ցաւ ա­րեան հսկա­յա­կան հե­ղում, տե­ղա­կան ջար­դե­րէն սկսեալ մին­չեւ ­Կի­լի­կիոյ կո­տո­րած եւ ա­պա հա­մընդ­հա­նուր ցե­ղաս­պա­նու­թիւն։
­Կի­լի­կիոյ հայ­կա­կան պե­տա­կա­նու­թեան ան­կու­մէն վեց դար ետք, իսկ բուն ­Հա­յաս­տա­նի հո­ղին վրայ հայ­կա­կան պե­տա­կա­նու­թեան ան­կու­մէն հա­զար տա­րի ետք, հայ ժո­ղո­վուր­դը վե­րա­կանգ­նեց իր պե­տա­կա­նու­թիւ­նը՝ հռչա­կե­լով ­Հա­յաս­տա­նի անդ­րա­նիկ ­Հան­րա­պե­տու­թիւ­նը, ա­ռանց ո­րուն՝ չէին կրնար ըլ­լալ երկ­րորդ՝ խորհր­դա­յին եւ եր­րորդ՝ այժ­մու հան­րա­պե­տու­թիւն­նե­րը։
«­Մա­յիս 28» ա­նո­ւան տակ ա՛յս գե­րա­գոյն ար­ժէ­քի ձեռք­բե­րումն է, որ կը տօ­նենք, ա­նոր առն­չո­ւած դէպ­քե­րու, դէմ­քե­րու եւ հաս­տա­տու­թիւն­նե­րու հա­րիւ­րա­մեակ­նե­րը տօ­նե­լով հան­դերձ։
­Սա­կայն կը նկա­տենք, որ թէեւ սփիւռ­քի մէջ լայ­նա­ծա­ւալ աշ­խա­տանք­ներ կը կա­տա­րո­ւին, զա­նա­զան ձեռ­նարկ­նե­րու, հրա­տա­րա­կու­թիւն­նե­րու եւ հան­դի­սու­թիւն­նե­րու ծրա­գիր­ներ կեան­քի կը կո­չո­ւին, նոյ­նը կա­րե­լի չէ ը­սել ­Հա­յաս­տա­նի պա­րա­գա­յին, ուր կար­ծես ամչ­կոտ կեր­պով կը խօ­սին ­Մա­յիս 28ի մա­սին, նոյն ըն­կա­լու­մը չու­նին այդ մե­ծա­գոյն տօ­նին նկատ­մամբ եւ հա­մա­պա­տաս­խան աշ­խա­տանք չի տա­րո­ւիր ար­ժա­նա­վա­յել կեր­պով նշե­լու հա­յոց պե­տա­կա­նու­թեան վե­րա­կանգ­նու­մի 100ա­մեա­կը, ինչ­պէս, օ­րի­նակ, նշո­ւած էր ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100րդ ­տա­րե­լի­ցը։
­Մե­ծի ­Տանն ­Կի­լի­կիոյ ­Կա­թո­ղի­կո­սու­թեան նա­խա­ձեռ­նու­թեամբ այս տա­րի հա­մա­հայ­կա­կան հա­մա­ժո­ղո­վով պի­տի նշո­ւի ­Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կա­նու­թեան վե­րա­կանգն­ման 100ա­մեա­կը։ Այս ուղ­ղու­թեամբ ար­դէն ստեղ­ծո­ւած է յանձ­նա­խումբ, ո­րուն մաս կը կազ­մեն սփիւռ­քի զա­նա­զան շրջան­նե­րէ եւ ­Հա­յաս­տա­նէն մտա­ւո­րա­կան­ներ։ ­Հա­մա­ժո­ղո­վը տե­ղի պի­տի ու­նե­նայ 21-23 ­Մարտ 2018ին, Ան­թի­լիա­սի ­Մայ­րա­վան­քին մէջ։ ­Պի­տի մաս­նակ­ցին ­Հա­յաս­տա­նէն, Ար­ցա­խէն եւ Ս­փիւռ­քի զա­նա­զան շրջան­նե­րէն պե­տա­կան դէմ­քեր, ա­կա­դե­մա­կան­ներ եւ հա­սա­րա­կա­կան գոր­ծիչ­ներ։
Ս­փիւռ­քի զա­նա­զան շրջան­նե­րու մէջ եւս տե­ղա­կան մա­կար­դա­կով եւ զա­նա­զան ձեռ­նարկ­նե­րով պի­տի նշո­ւի 100ա­մեա­կը։ ­Լի­բա­նա­նի մէջ ե­րեք յա­րա­նո­ւա­նու­թիւն­նե­րու ա­ռաջ­նորդ­նե­րու եւ ե­րեք կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու միա­ցեալ ճի­գե­րով կազ­մո­ւած է կեդ­րո­նա­կան յանձ­նա­խումբ մը, որ ար­ժա­նա­վա­յել կեր­պով պի­տի կազ­մա­կեր­պէ 100ա­մեա­կի ձեռ­նարկ­նե­րը։ ­Դաշ­նակ­ցու­թեան նա­խա­ձեռ­նու­թեամբ Ա­մե­րի­կա­յի եւ ­Քա­նա­տա­յի մէջ ծրագ­րո­ւած են գի­տա­ժո­ղով­ներ։ ­Կը յու­սանք որ Ֆ­րան­սա­յի գա­ղութն ալ ար­ժա­նա­վա­յել տա­րո­ղու­թեամբ եւ հա­մազ­գա­յին մաս­նակ­ցու­թեամբ տօ­նէ այս 100ա­մեա­կը։
­Հա­յաս­տա­նի մէջ նոյն թա­փը չու­նի 100ա­մեա­կի կազ­մա­կերպ­ման գոր­ծը։ Ան­շուշտ նկա­տի պէտք է ու­նե­նալ, որ խորհր­դա­յին շրջա­նին ամ­բողջ 70 տա­րի այս նիւ­թը թա­պու էր, եւ ոչ միայն ար­գի­լո­ւած էր ­Մա­յիս 28ին ­Հա­յաս­տա­նի ան­կա­խու­թեան տօ­նը նշել, այլ սե­փա­կան պատ­մու­թեան այդ ժա­մա­նա­կա­հա­տո­ւա­ծը ընդ­հան­րա­պէս կղպան­քի տակ էր, իսկ ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը կը ներ­կա­յա­ցո­ւէր որ­պէս հայ­րե­նի­քի թշնա­մի։ Ա­նոնք, ո­րոնք խորհր­դա­յին շրջա­նի այդ սեւ քա­րոզ­չու­թեան կրո­ղը ե­ղած են, «բնա­կան է» որ դժո­ւա­րու­թիւն ու­նե­նան ըն­դու­նե­լու 100ա­մեա­կի ար­ժա­նա­ւոր տա­րո­ղու­թեամբ նշու­մը, այն աս­տի­ճան՝ որ նոյ­նիսկ վէ­ճի ա­ռար­կայ դառ­նայ Ա­րամ ­Մա­նու­կեա­նի ար­ձա­նին հա­մար ար­ժա­նա­պա­տիւ տե­ղի ճշդու­մը։
­Հա­յաս­տա­նի ժո­ղո­վուր­դը ծա­նօթ չէր հա­յոց պե­տա­կա­նու­թեան վե­րա­կանգ­նու­մը ի­րա­գոր­ծող ազ­գա­յին ու պե­տա­կան գոր­ծիչ­նե­րուն։ Այդ պատ­ճա­ռով է, որ Ա­րա­մի ա­նու­նը իր շի­րի­մին նման շու­քի մէջ մնա­ցած էր։
­Հա­յաս­տա­նի պե­տու­թիւ­նը յա­տուկ կա­րե­ւո­րու­թեամբ պէտք է նա­խա­ձեռ­նէ 100ա­մեա­կի տօ­նա­կա­տա­րու­թեան, որ­պէս­զի ա­ռի­թը օգ­տա­գոր­ծե­լով լայ­նօ­րէն ի­րա­զեկ դարձ­նէ հայ­րե­նի ժո­ղո­վուր­դը ­Հան­րա­պե­տու­թեան պատ­մու­թեան։
Այ­սօր պէտք է յաղ­թա­հա­րել խորհր­դա­յին շրջա­նի այդ քա­ղա­քա­կան բար­դոյ­թը, պէտք է ­Մա­յիս 28ը որ­դեգ­րել որ­պէս հա­մազ­գա­յին տօն։ ­Կը յու­սանք, որ ­Լի­բա­նա­նի նման՝ սփիւռ­քի ամ­բողջ տա­րած­քին ե­րեք յա­րա­նո­ւա­նու­թիւն­ներն ու ե­րեք կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րը միաս­նա­բար կազ­մա­կեր­պեն ­Մա­յիս 28ի հա­րիւ­րա­մեա­կի ար­ժա­նա­վա­յել նշու­մը։
Իսկ հա­յոց պե­տա­կա­նու­թիւ­նը ներ­կա­յաց­նող ­Հա­յաս­տա­նի դես­պա­նա­տու­նե­րէն կը սպա­սենք, որ դրօ­շա­կի­րը դառ­նան հա­յոց պե­տա­կա­նու­թեան վե­րա­կանգն­ման 100ա­մեա­կի ար­ժա­նա­վա­յել տօ­նա­կա­տա­րու­թիւն­նե­րու կազ­մա­կերպ­ման։